W odpowiedzi na liczne sygnały od producentów rolnych dotyczące wątpliwości co do rzetelności badań jakościowych prowadzonych przez podmioty skupujące, Krajowa Rada Izb Rolniczych (KRIR) podjęła inicjatywę, która ma wzmocnić pozycję rolnika w łańcuchu dostaw. Dzięki interwencji u resortu rolnictwa, opracowano i udostępniono wykaz urzędowych laboratoriów, do których rolnicy mogą się zwracać w celu weryfikacji jakości handlowej swoich płodów rolnych.
Kontekst problemu: nierówne szanse przy skupie
Od lat jednym z punktów zapalnych w relacjach między rolnikami a podmiotami skupującymi zboże, rzepak czy inne płody rolne są badania jakości. Rolnicy często zgłaszają, że wyniki badań przeprowadzanych przez laboratoria zatrudniane przez skupujących są niekorzystne, co bezpośrednio przekłada się na niższą cenę za tonę produktu. Powoduje to poczucie niesprawiedliwości i braku możliwości obiektywnej weryfikacji.
„Rolnik, który wątpi w wynik badania, ma teraz konkretne, urzędowe narzędzie, by to sprawdzić. To ważny krok w kierunku większej przejrzystości i uczciwości w obrocie płodami rolnymi” – komentuje rzecznik jednej z izb rolniczych.
Co zawiera oficjalny wykaz?
Wykaz, do którego dotarła KRIR, to lista konkretnych, upoważnionych laboratoriów urzędowych, podzielona według województw. Dla każdej jednostki wskazano zakres jej akredytacji, czyli dokładnie informację, jakie produkty rolne może badać. Dzięki temu rolnik z województwa wielkopolskiego, dolnośląskiego czy podlaskiego wie, gdzie najbliżej może zweryfikować parametry swojej pszenicy, żyta, kukurydzy czy rzepaku.
Jak skorzystać z nowej możliwości?
Procedura jest stosunkowo prosta. Rolnik, który otrzymał od skupującego kontrowersyjny wynik badania, może pobrać reprezentatywną próbkę z tej samej partii towaru i dostarczyć ją do wskazanego w wykazie laboratorium. Koszt badania ponosi strona zlecająca, czyli rolnik, jednak jest to inwestycja w ochronę swoich praw i interesów ekonomicznych. Oficjalny, urzędowy protokół z takiego badania stanowi wiarygodny dokument, który można przedłożyć kontrahentowi w celu renegocjacji ceny lub ewentualnego dochodzenia roszczeń na drodze sądowej.
Znaczenie dla rynku i bezpieczeństwa żywności
Dostęp do niezależnych badań ma szerszy kontekst niż tylko spór handlowy. Jakość handlowa zboża, określana przez takie parametry jak wilgotność, zawartość białka, liczbę opadania czy obecność zanieczyszczeń, ma bezpośredni wpływ na jego przydatność do przetwórstwa, a finalnie na jakość produktów spożywczych. Niezależna kontrola wzmacnia więc cały system bezpieczeństwa żywności, zapewniając, że do obrotu trafia surowiec spełniający określone normy.
Inicjatywa KRIR spotkała się z pozytywnym odbiorem środowisk rolniczych. Jest postrzegana jako realne narzędzie przeciwdziałania nieuczciwym praktykom i wzmacniania pozycji przetargowej producenta. Eksperci podkreślają, że kluczowe będzie teraz skuteczne poinformowanie o tej możliwości jak najszerszego grona rolników, szczególnie tych mniejszych, którzy często nie mają zasobów ani wiedzy, by samodzielnie dochodzić swoich praw.
Lista laboratoriów jest dynamicznym dokumentem i podlega aktualizacjom. Rolnikom zaleca się, aby przed planowanym badaniem kontaktowali się z wybraną jednostką, celem potwierdzenia zakresu akredytacji oraz ustalenia warunków i kosztów usługi. To narzędzie, choć wymaga od rolnika pewnej proaktywności, stanowi istotny element budowania partnerskich, opartych na faktach relacji w polskim sektorze rolno-spożywczym.
Foto: pliki.farmer.pl
