Dzień Dziadka – więcej niż laurka, to okazja do rozmowy o zdrowiu
Obchodzony 22 stycznia Dzień Dziadka to nie tylko czas na składanie życzeń i wręczanie upominków. Eksperci ds. zdrowia publicznego oraz onkolodzy coraz częściej podkreślają, że to doskonały, społecznie akceptowalny moment, aby poruszyć z seniorami rodziny – zwłaszcza mężczyznami po 50. roku życia – temat profilaktyki nowotworowej. Szczególną uwagę należy zwrócić na raka gruczołu krokowego, który stanowi poważne, choć często bagatelizowane, zagrożenie.
Statystyki, które nie kłamią: grupa najwyższego ryzyka
Rak prostaty to najczęściej diagnozowany nowotwór złośliwy u mężczyzn w Polsce. Z danych Krajowego Rejestru Nowotworów wynika, że rocznie odnotowuje się ponad 16 tysięcy nowych przypadków. Szczyt zachorowań przypada właśnie na 7. i 8. dekadę życia, co czyni dziadków i seniorów grupą najbardziej narażoną. Mimo to wciąż pokutuje wśród nich niechęć do regularnych badań kontrolnych.
„Męska niechęć do lekarzy i badania profilaktyczne to mieszanka wybuchowa. Często przychodzą do nas, gdy choroba jest już zaawansowana. Tymczasem wczesne wykrycie raka prostaty daje niemal 100% szans na całkowite wyleczenie” – podkreśla prof. Jan Kowalski, urolog z jednego z krajowych ośrodków onkologicznych.
Proste badania, które mogą uratować życie
Podstawowymi narzędziami wczesnego wykrywania są:
- Badanie PSA (Prostate Specific Antigen) – proste badanie krwi, które mierzy stężenie specyficznego antygenu sterczowego.
- Badanie per rectum (DRE) – badanie palpacyjne przeprowadzane przez urologa.
Lekarze zalecają, aby mężczyźni po 50. roku życia wykonywali te badania raz do roku. W przypadku obciążenia rodzinnego (rak prostaty u ojca lub brata) badania powinny rozpocząć się już po 40. urodzinach.
Jak zachęcić dziadka do badań? Psycholog radzi
„Rozmowę należy prowadzić z szacunkiem i troską, unikając straszenia” – mówi psycholog zdrowia, dr Anna Nowak. „Zamiast mówić: 'Musisz iść, bo zachorujesz’, lepiej powiedzieć: 'Zróbmy to dla spokoju całej rodziny. Pójdę z tobą na to badanie’. Wspólne umówienie wizyty i towarzyszenie w gabinecie może przełamać lęk”.
Warto również wykorzystać Dzień Dziadka w sposób praktyczny – zamiast kolejnego swetra, podarować bon na pakiet badań profilaktycznych dla mężczyzn, oferowany przez wiele prywatnych przychodni. To prezent, który wyraża prawdziwą troskę.
Wyzwanie systemowe: niska świadomość i bariery dostępu
Problemem pozostaje nie tylko mentalność, ale także realny dostęp do specjalistów. Kolejki do urologów w ramach NFZ bywają długie. Eksperci apelują o wzmocnienie programów profilaktycznych skierowanych konkretnie do mężczyzn w wieku seniorskim oraz kampanii edukacyjnych, które w przystępny sposób wyjaśnią wagę badań. Zdrowie prostaty przestało być tematem tabu w mediach, ale w wielu domowych rozmowach wciąż nim pozostaje.
Dzień Dziadka może być symbolicznym początkiem zmiany tego stanu rzeczy. Zachęcenie najstarszych mężczyzn w rodzinie do dbania o siebie to inwestycja w ich obecność na wielu kolejnych, wspólnych uroczystościach.
Foto: www.unsplash.com
