„Ameryko, odczep się od nas” – hasło protestów w Kopenhadze i Nuuk
W stolicy Danii, Kopenhadze, oraz w stolicy Grenlandii, Nuuk, odbyły się demonstracje, których uczestnicy sprzeciwiali się amerykańskim roszczeniom wobec duńskiej autonomii. Protesty były odpowiedzią na doniesienia o potencjalnym zainteresowaniu Stanów Zjednoczonych zakupem Grenlandii lub zwiększeniem swojej militarnej i ekonomicznej obecności na wyspie.
Historyczne tło napięć
Grenlandia, największa wyspa na świecie, jest autonomicznym terytorium zależnym Danii, posiadającym szeroką autonomię w sprawach wewnętrznych, podczas gdy polityka zagraniczna i obronna pozostaje w gestii Kopenhagi. Relacje USA z Grenlandią mają długą historię, sięgającą czasów II wojny światowej, kiedy to Amerykanie utworzyli tam bazy wojskowe. Obecnie kluczową rolę odgrywa baza lotnicza Thule, mająca strategiczne znaczenie dla systemu obrony przeciwrakietowej NATO.
„Nie jesteśmy na sprzedaż. Nasza ziemia, nasze zasoby i nasza przyszłość należą do nas” – takie hasła można było usłyszeć od protestujących w Nuuk.
Przyczyny obecnych protestów
Bezpośrednią przyczyną mobilizacji społecznej są ostatnie doniesienia medialne i wypowiedzi amerykańskich polityków, sugerujące wzmożone zainteresowanie Waszyngtonu Grenlandią. Powody tego zainteresowania są wielorakie:
- Zasoby naturalne: Grenlandia posiada ogromne, wciąż w dużej mierze nieeksploatowane złoża minerałów ziem rzadkich, kluczowych dla nowoczesnych technologii.
- Położenie strategiczne: W dobie rosnących napięć w Arktyce, związanych z topnieniem lodowców i otwieraniem nowych szlaków handlowych, kontrola nad Grenlandią zyskuje na znaczeniu militarnym.
- Wpływy geopolityczne: Wzmocnienie pozycji USA w regionie arktycznym, będącym obszarem rywalizacji z Rosją i Chinami.
Reakcje oficjalne
Rząd Grenlandii oraz władze w Kopenhadze wielokrotnie i stanowczo podkreślały, że wyspa nie jest na sprzedaż i że jej przyszłość zależy wyłącznie od jej mieszkańców. Premier Danii, Mette Frederiksen, określiła pomysł sprzedaży jako „absurdalny”. Tymczasem w USA temat powraca cyklicznie, ostatnio za sprawą niektórych kręgów politycznych widzących w tym geostrategiczną szansę.
Perspektywy mieszkańców Grenlandii
Dla około 56 tysięcy mieszkańców Grenlandii, w większości Inuitów, kwestia suwerenności i kontroli nad własnymi zasobami jest niezwykle delikatna. Wyspa dąży do coraz większej niezależności od Danii, a jakakolwiek ingerencja z zewnątrz postrzegana jest jako zagrożenie dla tego procesu. Protesty pokazują silne przywiązanie do tożsamości i determinację w obronie prawa do samostanowienia.
Eksperci ds. relacji międzynarodowych wskazują, że sytuacja wokół Grenlandii jest przykładem szerszego zjawiska – zaostrzającej się rywalizacji mocarstw o wpływy i zasoby w rejonach polarnych. Wydarzenia w Kopenhadze i Nuuk są więc nie tylko lokalnym protestem, ale także sygnałem w globalnej grze o Arktykę.
