Wzrost wydatków obronnych na Litwie
Wydatki obronne Litwy w 2024 roku znacząco wzrosną, osiągając poziom 5,38 proc. Produktu Krajowego Brutto (PKB). Oznacza to wzrost z poprzednich 4 proc. i przekłada się na kwotę około 4,8 miliarda euro. Ten znaczący skok jest bezpośrednią odpowiedzią na zmieniającą się sytuację geopolityczną w regionie i potrzebę wzmocnienia bezpieczeństwa narodowego.
Jak Wilno znalazło środki?
W wywiadzie dla „Rzeczpospolitej” litewski minister finansów, Gintarė Skaistė, szczegółowo opisała mechanizmy, które pozwoliły jej krajowi na sfinansowanie tego ambitnego celu budżetowego. Kluczowe okazało się nie wprowadzenie nowego, specjalnego podatku, często potocznie nazywanego „podatkiem wojennym”, lecz restrukturyzacja istniejących wydatków i priorytetów fiskalnych.
„Nie wprowadziliśmy specjalnego podatku. Skoncentrowaliśmy się na optymalizacji wydatków i przesunięciu środków w ramach budżetu na cele obronne” – podkreśliła minister Skaistė.
Rekomendacje dla Polski
Litewski minister finansów zwróciła się również z rekomendacjami do Polski, która stoi przed podobnym wyzwaniem zwiększania nakładów na obronność. Jej zdaniem, kluczem jest elastyczne zarządzanie budżetem.
- Przegląd i optymalizacja wydatków bieżących: Identyfikacja obszarów, w których można osiągnąć oszczędności bez uszczerbku dla kluczowych usług publicznych.
- Przesunięcie priorytetów inwestycyjnych: Tymczasowe skierowanie części środków z innych projektów rozwojowych na cele związane z bezpieczeństwem.
- Współpraca międzynarodowa i wsparcie z UE: Aktywne pozyskiwanie funduszy europejskich dostępnych na wzmocnienie odporności i bezpieczeństwa.
Dlaczego uniknięto podatku specjalnego?
Decyzja o uniknięciu wprowadzenia nowego podatku ma podwójne uzasadnienie. Po pierwsze, chodziło o nieobciążanie dodatkowo obywateli i przedsiębiorstw w czasie, gdy gospodarka wciąż mierzy się z wyzwaniami inflacyjnymi. Po drugie, rząd litewski uznał, że bardziej efektywne jest „dociskanie pasa” w wydatkach administracji niż zwiększanie obciążeń podatkowych, co mogłoby spowolnić wzrost gospodarczy.
Perspektywy na przyszłość
Wzrost wydatków obronnych do poziomu 5,38 proc. PKB sytuuje Litwę w czołówce państw NATO pod względem procentowego zaangażowania w obronność. Minister Skaistė zaznaczyła, że jest to inwestycja w długoterminowe bezpieczeństwo i stabilność, która musi iść w parze z rozsądną polityką fiskalną. Jej zdaniem, przykład Litwy pokazuje, że zwiększenie potencjału obronnego jest możliwe bez radykalnych, obciążających społeczeństwo posunięć podatkowych, jeśli rząd jest gotów na trudne, wewnętrzne decyzje redystrybucyjne.
