W miniony wtorek, 28 kwietnia, europosłowie przyjęli oficjalne stanowisko dotyczące kształtu wieloletnich ram finansowych Unii Europejskiej na lata 2028–2034. Kluczowym postulatem jest podwyższenie budżetu o 10% w stosunku do obecnej perspektywy, co ma umożliwić sfinansowanie nowych priorytetów, takich jak transformacja cyfrowa, bezpieczeństwo energetyczne czy wsparcie dla przemysłu obronnego.
Nowe wyzwania wymagają nowych środków
Według przedstawicieli Parlamentu Europejskiego, dotychczasowy poziom finansowania jest niewystarczający wobec rosnących potrzeb związanych z odbudową po pandemii, kryzysem klimatycznym oraz wojną w Ukrainie. W opinii ekspertów, bez dodatkowych 10% budżetu UE nie będzie w stanie skutecznie realizować celów Europejskiego Zielonego Ładu ani zapewnić stabilności makroekonomicznej w regionie.
Warto przypomnieć, że obecne wieloletnie ramy finansowe na lata 2021–2027 opiewają na około 1,8 biliona euro (w cenach bieżących), z czego znaczną część stanowiły fundusze NextGenerationEU. Propozycja na kolejną perspektywę zakłada nie tylko wzrost nominalny, ale także zmianę struktury wydatków – więcej środków ma trafić na innowacje, badania naukowe oraz ochronę granic zewnętrznych.
„Bez zdecydowanego zwiększenia budżetu UE ryzykujemy utratę wiarygodności na arenie międzynarodowej oraz spowolnienie procesów integracyjnych” – komentuje dr hab. Anna Kowalska, ekspertka ds. polityki europejskiej z Uniwersytetu Warszawskiego.
Spór między instytucjami a państwami członkowskimi
Stanowisko Parlamentu Europejskiego jest jedynie wstępem do trudnych negocjacji z Radą Unii Europejskiej, w której zasiadają przedstawiciele rządów państw członkowskich. Część krajów, określanych mianem „oszczędnych” (m.in. Holandia, Szwecja, Austria), już zapowiedziała sprzeciw wobec podwyżek, argumentując, że priorytetem powinna być stabilność fiskalna i ograniczenie długu publicznego.
Historia negocjacji budżetowych w UE pokazuje, że ostateczne porozumienie zazwyczaj odbiega od pierwotnych propozycji Parlamentu. Podobnie było w przypadku perspektywy 2021–2027, gdzie początkowo zakładano wyższe wydatki, ale w wyniku kompromisu zmniejszono je o około 15% względem oczekiwań eurodeputowanych.
Eksperci zwracają uwagę, że kluczowym testem będzie zdolność Unii do szybkiego reagowania na kryzysy. W ciągu ostatnich pięciu lat UE musiała wielokrotnie uruchamiać nadzwyczajne instrumenty finansowe, co podważyło wiarygodność wieloletnich planów budżetowych. Nowe ramy finansowe powinny zatem zawierać elastyczne mechanizmy pozwalające na przesuwanie środków między priorytetami bez konieczności długotrwałych negocjacji.
Ostateczna decyzja w sprawie budżetu na lata 2028–2034 zapadnie prawdopodobnie dopiero w 2027 roku, po serii spotkań na szczycie Rady Europejskiej. Na razie Parlament Europejski wyraźnie sygnalizuje, że nie zgadza się na cięcia i będzie bronić swojego stanowiska w nadchodzących rozmowach.
Foto: images.pexels.com
