Skala marnowania żywności w Polsce
Według danych Banków Żywności, w Polsce rocznie marnuje się około 4,8 miliona ton jedzenia. Aż 60% tej ilości pochodzi z gospodarstw domowych, co oznacza, że to właśnie konsumenci są głównym źródłem problemu. Dla porównania, handel odpowiada za niespełna 7% strat, a gastronomia za około 1,2%. Produkcja rolnicza i przetwórstwo generują po 15% odpadów.
Dlaczego wyrzucamy jedzenie?
Badania przeprowadzone w 2025 roku wykazały, że 63% Polaków przyznaje się do wyrzucania żywności przynajmniej od czasu do czasu – to znaczny wzrost w porównaniu z 45% w roku 2024. Najczęstszą przyczyną jest przegapienie terminu ważności (56% wskazań). Inne powody to robienie zbyt dużych zakupów (29%), kupno produktów złej jakości (26%) oraz niewłaściwe przechowywanie (24%).
Co najczęściej ląduje w koszu?
Pieczywo jest najczęściej marnowanym produktem – trafia do kosza w 55% przypadków. Na kolejnych miejscach znajdują się owoce (46%), warzywa (44%) oraz wędliny (41%). Znaczące straty dotyczą także jogurtów i mięsa. Jak podkreśla Sylwia Majcher, edukatorka ekologiczna, co sekundę w Polsce wyrzucanych jest 150 kg jedzenia.
Edukacja kluczem do zmiany
Banki Żywności oraz eksperci wskazują, że rozwiązanie leży w edukacji i zmianie nawyków. Marzenna Gawriłow z Banku Żywności SOS w Warszawie informuje, że organizacja udostępniła na swojej stronie internetowej kalkulator, który pozwala oszacować, ile żywności marnuje każdy z nas w skali roku. „Myślę, że jest to co najmniej kilkadziesiąt kilogramów” – mówi Gawriłow. Dodaje, że ważne jest uczenie, jak przechowywać żywność, planować zakupy i wykorzystywać resztki.
Regulacje prawne i cele unijne
Od 2019 roku w Polsce obowiązuje ustawa nakładająca na duże sklepy (powyżej 250 mkw.) obowiązek przekazywania niesprzedanej żywności organizacjom pozarządowym oraz prowadzenia kampanii edukacyjnych. Jak jednak zauważa Sylwia Majcher, ustawa wymaga nowelizacji, ponieważ nie przyniosła oczekiwanych efektów. Komisja Europejska wyznaczyła cele: redukcję marnowania żywności o 10% w przetwórstwie i produkcji oraz o 30% na mieszkańca w handlu detalicznym i konsumpcji (w tym w gospodarstwach domowych) w porównaniu ze średnią z lat 2021–2023.
Zmiana nawyków konsumenckich, lepsze planowanie i kreatywne gotowanie to zdaniem ekspertów najskuteczniejsze sposoby na ograniczenie marnotrawstwa. Jak podkreśla Majcher, „dobrze skonstruowana lista zakupów jest kluczem do sukcesu”.
Źródło: ngo.pl
Fot. publicystyka.ngo.pl
