Nowe przepisy ułatwią składanie skarg na programy ochrony powietrza
23 czerwca 2026 roku Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji ustawy – Prawo ochrony środowiska, przygotowany przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Głównym celem zmian jest zwiększenie wpływu obywateli na działania samorządów w zakresie poprawy jakości powietrza.
Dotychczas mieszkańcy, przedsiębiorcy i organizacje społeczne, chcąc zaskarżyć program ochrony powietrza lub jego brak, musieli wykazać interes prawny. Sądy często odrzucały takie skargi, uznając, że skarżący nie udowodnili bezpośredniego związku z własną sytuacją prawną. Nowe przepisy znoszą ten wymóg, co ma ułatwić dostęp do sądu.
Kto będzie mógł składać skargi?
Z uprawnienia do składania skarg bez konieczności wykazywania interesu prawnego skorzystają:
- osoby fizyczne zamieszkujące obszar objęty programem lub planem;
- przedsiębiorcy oraz jednostki prowadzące działalność gospodarczą lub statutową na tym terenie przez co najmniej 2 lata;
- organizacje społeczne działające na rzecz ochrony powietrza lub zdrowia ludzi, również od co najmniej 2 lat.
Skargi będzie można wnosić na: program ochrony powietrza, jego aktualizację, plan działań krótkoterminowych, a także na bezczynność sejmiku województwa, który nie przyjmuje tych dokumentów w wymaganym terminie.
Terminy i przepisy przejściowe
Skargę na uchwałę sejmiku będzie można złożyć w ciągu 6 miesięcy od jej ogłoszenia. W przypadku bezczynności termin ten nie obowiązuje – skargę można wnieść w dowolnym momencie. Osoby, które wykażą naruszenie własnego interesu prawnego, nadal będą mogły korzystać z dotychczasowych zasad.
Projekt przewiduje również przepisy przejściowe do końca 2026 roku, umożliwiające samorządom województw przyjmowanie uproszczonych aktualizacji programów ochrony powietrza. Ma to pozwolić na kontynuację i ewentualne wzmocnienie rozpoczętych działań naprawczych.
Nowe rozwiązania wejdą w życie po 14 dniach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Jak podkreślają autorzy projektu, zmiany mają uczynić system ochrony powietrza bardziej przejrzystym i skutecznym, dając obywatelom realny wpływ na decyzje samorządów.
