Po czternastu miesiącach intensywnych prac, 30 czerwca 2026 roku swoją działalność zakończyła Komisja do spraw wyjaśnienia mechanizmów represji wobec organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz działaczy społecznych w latach 2015–2023. Organ ten, działający jako ciało pomocnicze Prezesa Rady Ministrów, przekazał na jego ręce liczący ponad 1600 stron raport końcowy.
Dokument powstał w wyniku analizy setek godzin danych i materiałów źródłowych, m.in. z Komendy Głównej Policji. Kluczowe znaczenie miały rozmowy z przedstawicielami organizacji społecznych i aktywistami, którzy podzielili się swoimi doświadczeniami związanymi z represjami, nadużyciami i naruszeniami praw obywatelskich. To ich zaangażowanie umożliwiło udokumentowanie mechanizmów opisanych w raporcie.
Raport podsumowuje wnioski z trzech wcześniejszych raportów cząstkowych, które dotyczyły: represji ze strony mediów publicznych, strategicznych pozwów typu SLAPP (mających na celu zwalczanie partycypacji obywatelskiej), represji wobec zgromadzeń oraz analizy działań policyjnych. Opisane doświadczenia pokazują, jak łatwo mogą zostać osłabione gwarancje praw i wolności obywatelskich, gdy brakuje skutecznych mechanizmów kontroli i niezależnych instytucji.
Kluczową część publikacji stanowi ponad 70 stron rekomendacji, które mają nie tylko reagować na konkretne naruszenia, ale przede wszystkim odbudować mechanizmy zabezpieczające obywateli przed politycznym wykorzystywaniem instytucji państwa. Wnioski zgrupowano w sześć obszarów: media publiczne, walka z powództwami SLAPP, wolność zgromadzeń, nadzór nad służbami specjalnymi, reforma wymiaru sprawiedliwości oraz pozostałe kwestie.
Rekomendacje zostały przesłane do właściwych resortów, które przedstawiły swoje stanowiska – zostały one włączone do raportu końcowego. W drugiej połowie czerwca 2026 roku odbyło się spotkanie członków Komisji z przedstawicielami kluczowych instytucji, w tym Ministrem Sprawiedliwości, Ministrem-Koordynatorem ds. Służb Specjalnych oraz reprezentantami MSWiA, KPRM i Komendy Głównej Policji. Omówiono wybrane rekomendacje i odniesiono się do stanowisk ministerstw.
Raport zostanie opublikowany w najbliższym czasie, zgodnie z decyzją Prezesa Rady Ministrów. Komisja wyraża nadzieję, że wnioski przełożą się na konkretne zmiany, które wzmocnią społeczeństwo obywatelskie i zabezpieczą je przed ewentualnymi represjami ze strony władzy publicznej.
Źródło: Ministerstwo Sprawiedliwości
Fot. gov.pl
