3 września 2026 roku Polska oficjalnie rozpoczęła proces ratyfikacji Porozumienia w ramach Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawie morza, znanego jako Porozumienie BBNJ. Dokument ten dotyczy ochrony i zrównoważonego wykorzystania morskiej różnorodności biologicznej na obszarach znajdujących się poza jurysdykcją krajową. To ważny krok w kierunku wzmocnienia międzynarodowej współpracy na rzecz oceanów.
Zakres Porozumienia
Porozumienie obejmuje obszary stanowiące prawie dwie trzecie światowych oceanów i około 95% ich pojemności. Są to tereny bogate w zasoby naturalne, ale jednocześnie narażone na rosnącą presję związaną z zanieczyszczeniem, nadmierną eksploatacją, zmianą klimatu oraz spadkiem bioróżnorodności. Nowe regulacje mają umożliwić skuteczniejszą ochronę tych ekosystemów i poprawić zarządzanie nimi.
Kluczowe obszary regulacji
Porozumienie BBNJ koncentruje się na czterech głównych filarach: morskich zasobach genetycznych wraz z uczciwym podziałem korzyści, narzędziach zarządzania obszarowego (w tym morskich obszarach chronionych), ocenach oddziaływania na środowisko oraz budowaniu potencjału i transferze technologii morskich, szczególnie do krajów rozwijających się.
Dokument stanowi uzupełnienie Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawie morza z 1982 roku, wprowadzając mechanizmy wcześniej nieuregulowane, takie jak procedury ustanawiania obszarów chronionych na pełnym morzu czy zasady dotyczące morskich zasobów genetycznych. Część druga Porozumienia rozszerza postanowienia Protokołu z Nagoi na obszary poza jurysdykcją państw.
Znaczenie ratyfikacji
Ratyfikacja ma zarówno wymiar polityczny, jak i praktyczny. Umożliwi Polsce udział z prawem głosu w pierwszym posiedzeniu Konferencji Stron (COP), które odbędzie się w styczniu 2027 roku w Nowym Jorku. Podczas tego spotkania zapadną kluczowe decyzje finansowe i organizacyjne dotyczące funkcjonowania Porozumienia w kolejnych latach.
Polska, podpisując dokument 21 września 2023 roku wraz z Unią Europejską i większością państw członkowskich, zobowiązała się do aktywnego uczestnictwa w ochronie morskiej bioróżnorodności. Ratyfikacja w bieżącym roku pozwoli zachować ciągłość zaangażowania w rozwój prawa morza i współpracę wielostronną w tej dziedzinie.
Źródło: Ministerstwo klimatu
Fot. Pexels / Tom Fisk
