Rekordowe zainteresowanie płatnością dla małych gospodarstw
W kampanii dopłat bezpośrednich na 2026 rok do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wpłynęło około 1,16 miliona wniosków. Z tego 526 658 rolników wybrało płatność dla małych gospodarstw – to niemal co drugi składający wniosek. Eksperci wskazują, że tak duża popularność wynika głównie z chęci uniknięcia skomplikowanych wymogów ekoschematów.
Płatność dla małych gospodarstw zapewnia stawkę 225 euro za hektar, co w tym roku daje 941,42 zł/ha. Dodatkowo rolnik może ubiegać się o przejściowe wsparcie krajowe, płatności ONW, płatności ekologiczne, rolno-środowiskowo-klimatyczne oraz zalesieniowe. To atrakcyjna opcja dla tych, którzy nie chcą wdrażać dodatkowych praktyk środowiskowych.
Dynamiczny wzrost liczby wniosków
Dane ARiMR pokazują, że w porównaniu z 2025 rokiem liczba wniosków wzrosła o 3,3 proc. Jednak w perspektywie dwóch lat wzrost jest znacznie większy – z 210 444 wniosków w 2024 roku do 526 658 w 2026 roku, co stanowi wzrost o ponad 150 proc.
Planowane zmiany na 2027 rok
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi zamierza jednak zmienić zasady. W przyszłym roku ma zostać wprowadzony nowy ekoschemat – Niskoemisyjna produkcja bydła – ze stawką 82 euro/DJP. Aby sfinansować to wsparcie, resort planuje obniżyć podstawowe wsparcie dochodów oraz płatność dla małych gospodarstw. Zgodnie z projektem uchwały Komitetu Monitorującego PS WPR 2023-2027, środki na nowy ekoschemat mają pochodzić z obniżenia stawek: podstawowego wsparcia dochodów o około 8,3 euro/ha (do około 107,5 euro/ha) oraz płatności dla małych gospodarstw o około 16 euro/ha (do około 209 euro/ha). W praktyce, biorąc pod uwagę widełki min-max, stawka dla małych gospodarstw może spaść nawet do 187,8 euro/ha, czyli około 800 zł/ha, zamiast dotychczasowych 225 euro/ha (około 960 zł/ha).
„Zmniejszenie wysokości wsparcia małych gospodarstw ma na celu zachowanie status quo odnośnie do liczby rolników korzystających z tych płatności (oraz wspieranych powierzchni), a także nietworzenie zachęt do wnioskowania o płatność dla małych gospodarstw” – czytamy w uzasadnieniu do procedowanej uchwały KM.
W dokumencie zapisano również, że w związku z obniżeniem stawki gospodarstwa te będą mogły ubiegać się o płatności do ekoschematów, co ma podnieść ambicje środowiskowe.
Możliwe skutki dla rolników
Zmiany te mogą znacząco wpłynąć na decyzje rolników w kolejnych latach. Obniżenie stawki może zniechęcić część z nich do wyboru tej formy wsparcia, zwłaszcza że alternatywą będzie nowy ekoschemat dla bydła. Jednak dla wielu małych gospodarstw, które nie są w stanie sprostać wymogom ekoschematów, nawet niższa płatność może pozostać jedyną realną opcją.
Warto przypomnieć, że podobne mechanizmy finansowania wsparcia z przesunięciem środków między interwencjami były już stosowane w poprzednich latach. Na przykład w ramach WPR 2014-2020 również modyfikowano stawki, aby sprostać nowym priorytetom. Eksperci zwracają uwagę, że kluczowe będzie monitorowanie, czy zmiany nie doprowadzą do nadmiernego obciążenia małych gospodarstw, które często pełnią ważną rolę w lokalnych społecznościach i krajobrazie rolnym.
Decyzje MRiRW będą miały również wpływ na budżet całego sektora. Obniżenie płatności dla małych gospodarstw o 16 euro/ha przy ponad 500 tysiącach beneficjentów oznacza oszczędności rzędu setek milionów euro, które zostaną przekierowane na nowy ekoschemat. To z kolei może zmienić strukturę wsparcia w polskim rolnictwie, faworyzując większe gospodarstwa specjalizujące się w produkcji bydła.
Na razie rolnicy mogą składać wnioski na rok 2026 na dotychczasowych zasadach. Jednak już teraz warto śledzić komunikaty MRiRW i ARiMR, aby przygotować się na nadchodzące zmiany.
Źródło: Agropolak.pl
