Miasta Polski Wschodniej coraz częściej mierzą się z ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi – falami upałów, suszami i nawalnymi deszczami. Odpowiedzią na te wyzwania mają być Miejskie Plany Adaptacji (MPA), które pozwolą samorządom skutecznie przygotować się do zmian klimatycznych.
Które miasta otrzymały wsparcie?
Piętnaście miast podpisało umowy o dofinansowanie opracowania MPA ze środków Funduszy Europejskich dla Polski Wschodniej (FEPW). Są to: Bielsk Podlaski, Biszcza, Ciechanów, Ełk, Giżycko, Gołdap, Kętrzyn, Kraśnik, Ostróda, Przemyśl, Sandomierz, Sanok, Siedlce, Zambrów oraz Zamość. Łączna kwota dofinansowania wynosi 1,6 mln zł. Wsparcie skierowane jest do średnich miast z Polski Wschodniej o liczbie mieszkańców od 20 do 100 tys., borykających się z trudnościami społeczno-gospodarczymi, a także do gmin uzdrowiskowych.
Co zawiera Miejski Plan Adaptacji?
MPA to dokument, który ma przygotować władze miasta i mieszkańców do reagowania na zagrożenia klimatyczne. Zawiera diagnozę aktualnego stanu przygotowania miasta, analizę ryzyka oraz listę zadań do realizacji. Opiera się na wnioskach z analizy zjawisk meteorologicznych i hydrologicznych, uwzględnia scenariusze zmian klimatu oraz związane z nimi ryzyka i szanse. Częścią planu są również koncepcje zazieleniania miasta oraz zagospodarowania wód opadowych i roztopowych.
Istotnym elementem tworzenia MPA jest zaangażowanie społeczności lokalnej – mieszkańców, organizacji pozarządowych, przedstawicieli biznesu, nauki i oświaty. Włączenie ich od początku buduje poczucie sprawczości i współodpowiedzialności za przestrzeń miejską.
Obowiązek dla średnich i dużych miast
11 stycznia 2025 r. weszła w życie nowelizacja ustawy Prawo ochrony środowiska z 27 listopada 2024 r. Zgodnie z nią każde miasto liczące co najmniej 20 tys. mieszkańców musi opracować, uchwalić i wdrożyć MPA, a co dwa lata przygotowywać raport z realizacji. Termin przyjęcia planów upływa 2 stycznia 2028 r.
Korzyści dla samorządów i mieszkańców
Dla samorządów MPA to jasna strategia działania – wskazuje, które inwestycje adaptacyjne należy podjąć w pierwszej kolejności, pozwala unikać błędów inwestycyjnych (np. zabudowy terenów zagrożonych zalaniem) oraz daje narzędzie do monitorowania postępów.
Mieszkańcy odczują efekty bezpośrednio: zamiana betonu na zieleń ograniczy miejskie wyspy ciepła, zapewni więcej cienia i niższe temperatury, co szczególnie chroni seniorów, dzieci i osoby z chorobami układu krążenia. Zwiększenie retencji wody zapobiegnie przeciążeniom kanalizacji podczas nawałnic, a co za tym idzie – mniejszemu ryzyku zalania piwnic, garaży czy podtopienia samochodów. Zieleń miejska działa jak naturalny filtr zanieczyszczeń, a zielono-niebieska architektura tworzy przestrzenie do wypoczynku blisko domu.
Od projektu do realizacji
Sam dokument to dopiero początek – kluczowa jest jego konsekwentna realizacja. W ramach FEPW samorządy mogą wnioskować nie tylko o środki na przygotowanie dokumentacji, ale również na inwestycje w zielono-niebieską infrastrukturę. Obecnie realizowane są 24 projekty infrastrukturalne o łącznej wartości dofinansowania UE ponad 413 mln zł. W trzecim naborze konkurencyjnym wybrano kolejne 22 projekty na kwotę ponad 300 mln zł.
Adaptacja do zmian klimatu w programie FEPW
Działanie 2.2 „Adaptacja do zmian klimatu” wspiera zwiększanie odporności miast na zagrożenia klimatyczne przy wykorzystaniu rozwiązań opartych na naturze. W jego ramach realizowany jest także projekt systemowego wsparcia (doradztwo) dla administracji miast, prowadzony przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Łączna pula środków na to działanie to 163,43 mln euro (ok. 720 mln zł). Nabory przeprowadza Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
Źródło: Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej
Fot. gov.pl
