Przedsiębiorstwa społeczne w Polsce stają przed nowym wyzwaniem: same szlachetne intencje i misja społeczna przestają wystarczać, by utrzymać się na rynku i skutecznie konkurować. Odpowiedzią na te potrzeby jest projekt „SAMO-ES. Samoorganizacja przedsiębiorstw społecznych jako odpowiedź na wyzwania społeczne”, realizowany w latach 2025–2028 przez konsorcjum czterech organizacji, którego liderem jest Ogólnopolski Związek Rewizyjny Spółdzielni Socjalnych.
Diagnoza potrzeb i struktura wsparcia
Zanim powstała oferta Akademii, partnerzy projektu – w tym Fundacja Rozwoju Przedsiębiorczości Społecznej „Być Razem” z Cieszyna oraz Centrum OPUS – przeprowadzili szerokie badania wśród przedsiębiorców społecznych. Jak wyjaśnia Anna Jach-Falkiewicz z Fundacji „Być Razem”, pozwoliły one precyzyjnie określić, jakie kompetencje są najbardziej deficytowe. W odpowiedzi stworzono dwa główne filary: Akademię Menadżerską (szkolenia z prawa, finansów, księgowości i marketingu) oraz Akademię Liderską, prowadzoną przez Szkołę Liderstwa im. Zbigniewa Pełczyńskiego, skoncentrowaną na rozwoju osobistym i przywództwie.
Menadżer interim – innowacyjne narzędzie zmiany
Kluczowym i nowatorskim elementem projektu jest wsparcie menadżera interim. To doświadczony specjalista z sektora komercyjnego, który na pół roku wchodzi w struktury konkretnego przedsiębiorstwa społecznego, by przeprowadzić w nim realną transformację. Jak podkreśla Agata Kłos z Centrum OPUS, takie podejście pozwala na głęboką, a nie powierzchowną zmianę. W pierwszej edycji zgłosiło się około czterdziestu organizacji, z których wybrano dziewięć o zróżnicowanych potrzebach. Dziewięciu menadżerów interim, po przeszkoleniu z podstaw ekonomii społecznej, rozpoczęło pracę.
Przykłady sukcesów
Efekty są wymierne. W Białymstoku przedsiębiorstwo społeczne, dotąd zajmujące się wyłącznie wspieraniem osób z niepełnosprawnościami, dzięki wsparciu Anny Narel – właścicielki sieci restauracji wyróżnionej w przewodniku Michelin – otworzyło kawiarnię „Mleko Uciekło”. Lokal nie tylko się rozwija, ale przede wszystkim tworzy miejsca pracy dla osób z niepełnosprawnościami. Inny przykład to organizacja na skraju upadłości, która pod wpływem analizy menadżera interim zdecydowała się na likwidację nierentownej gałęzi działalności, co pozwoliło jej przetrwać. Kolejne przedsiębiorstwo, zachwycone nowym modelem zarządzania, pozyskało dodatkowe granty na jego kontynuację.
Wsparcie finansowe i sieciowanie
Centrum OPUS oferuje także pakiety wsparcia ICT (finansowanie narzędzi i licencji do cyfryzacji zarządzania) oraz wsparcie indywidualne – doradztwo, coaching czy kursy specjalistyczne – do kwoty 10 tysięcy złotych. Nieoceniona jest również wartość sieciowania: zaplanowano dwa ogólnopolskie spotkania (każde dla min. 80 osób), dziesięć wizyt studyjnych oraz grupy mastermind, wzorowane na rozwiązaniach biznesowych.
„Pół roku to krótko, ale w praktyce okazało się, że to wystarczająco dużo czasu, by osiągnąć sporo poważnych sukcesów” – mówi Anna Jach-Falkiewicz.
Projekt zakłada bezpośredni udział około 250 osób, a jego efekty – lepsze zarządzanie, mniejsza rotacja pracowników i większa niezależność od grantów – mają szansę odczuć całe organizacje. Jak zauważa Agata Kłos, ekonomia społeczna może wypełniać luki tam, gdzie biznes nie widzi zysku, np. w opiece nad seniorami. Projekt jest współfinansowany ze środków UE w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021–2027.
Źródło: ngo.pl
Fot. publicystyka.ngo.pl
