Kryzys w Sądzie Najwyższym narasta
Dr Jarosław Matras, sędzia Izby Karnej Sądu Najwyższego, w wywiadzie dla „Gazety Wyborczej” przedstawił ponurą wizję przyszłości polskiego wymiaru sprawiedliwości. Jego zdaniem, bez pilnej i głębokiej reformy Krajowej Rady Sądownictwa, Sąd Najwyższy czeka postępujący paraliż, którego skutki odczują wszyscy obywatele.
Jeśli nie zrobi się porządku z KRS, kiedy wiosną skończy się kadencja Rady, to skala problemów będzie wyłącznie większa. Wadliwych sędziów będzie przybywać, a problem z ich wadliwymi orzeczeniami będzie tylko narastał
– alarmuje sędzia Matras, który jest również członkiem Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury.
Kadencyjność Rady kluczowym momentem
Wiosenna zmiana kadencji w KRS stanowi, według eksperta, punkt krytyczny. Obecny model powoływania członków Rady budzi poważne wątpliwości co do jego zgodności z konstytucją i standardami europejskimi. Brak przejrzystych, apolitycznych i opartych na merytorycznych kryteriach procedur nominacyjnych skutkuje napływem do sądów, w tym do SN, sędziów, których status prawny jest kwestionowany.
„Wadliwy” sędzia to w tym kontekście osoba powołana z naruszeniem prawa, co rodzi fundamentalny problem z ważnością wydawanych przez niego orzeczeń. Każde takie rozstrzygnięcie może zostać zakwestionowane, co wprowadza chaos prawny i podważa zaufanie do sądów.
Lawinowy efekt błędnych decyzji
Matras wskazuje na efekt domina. Im więcej sędziów o wadliwych nominacjach zasiądzie w ławach sądowych, tym większa będzie liczba potencjalnie nieważnych wyroków. Problem nie dotyczy wyłącznie pojedynczych spraw, ale całych gałęzi orzecznictwa. Skala komplikacji proceduralnych, konieczności wznowień postępowań i unieważniania decyzji może doprowadzić do faktycznego zastoju w pracy sądów.
Sąd Najwyższy, jako naczelny organ sądownictwa, odgrywa kluczową rolę w zapewnianiu jednolitości wykładni prawa. Jego paraliż lub działanie w atmosferze permanentnej niepewności prawnej ma daleko idące konsekwencje dla stabilności całego systemu prawnego w Polsce.
Potrzeba pilnych zmian systemowych
Rozwiązaniem, zdaniem sędziego SN, jest niezwłoczne podjęcie prac nad przywróceniem KRS jej konstytucyjnego charakteru – organu niezależnego od polityków, reprezentującego środowisko sędziowskie. Tylko Rada ciesząca się społecznym zaufaniem i legitymizacją może skutecznie pełnić swoją rolę gwaranta niezawisłości sędziów i wysokich standardów etycznych w zawodzie.
Bez tych zmian, ostrzega Matras, problem będzie się tylko pogłębiał, a koszty – zarówno wizerunkowe, jak i materialne – poniesie całe społeczeństwo. Apel sędziego Sądu Najwyższego jest jednym z najostrzejszych głosów w trwającej od lat debacie o stanie polskiego wymiaru sprawiedliwości i stanowi wyraźne wezwanie do działania.
Foto: www.unsplash.com
