Związek Gmin Wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej wystosował pilny apel do resortów infrastruktury oraz energii. Powodem jest gwałtowny wzrost cen paliw, który w ocenie samorządowców może sparaliżować system dowozu dzieci i młodzieży do placówek oświatowych. Bez natychmiastowych, systemowych rozwiązań ze strony rządu, tysiące uczniów z terenów wiejskich i podmiejskich może mieć poważne problemy z dotarciem na lekcje już w najbliższych tygodniach.
Apel samorządów do rządu
W oficjalnym stanowisku Związek Gmin Wiejskich RP wskazuje, że obecna sytuacja na rynku paliwowym stanowi bezpośrednie zagrożenie dla realizacji obowiązku dowozu uczniów do szkół. Jest to zadanie własne gmin, które w praktyce często zlecają firmom zewnętrznym. Te, borykając się z drastycznie rosnącymi kosztami eksploatacji autobusów, mogą być zmuszone do zawieszenia lub znacznego ograniczenia świadczonych usług. Samorządy, których budżety są już mocno napięte, nie są w stanie samodzielnie pokryć tej luki finansowej.
Bez pilnych i systemowych działań ze strony ministerstw istnieje realne ryzyko, że uczniowie nie będą w stanie dotrzeć do szkół – alarmują przedstawiciele ZGWRP.
Skala problemu i jego konsekwencje
Problem dotyka przede wszystkim obszarów o rozproszonej zabudowie, gdzie odległości do szkół są znaczne, a transport publiczny często nie istnieje lub jest bardzo ograniczony. W wielu regionach Polski szkolne busy są jedynym sposobem na edukację dla dzieci z mniejszych miejscowości. Zawieszenie tych przewozów oznaczałoby nie tylko pogwałcenie prawa do edukacji, ale także generowałoby ogromne problemy logistyczne i finansowe dla rodzin, które musiałyby organizować dowóz we własnym zakresie.
Eksperci podkreślają, że kryzys ma charakter wielowymiarowy. Po pierwsze, ceny paliw wpływają bezpośrednio na koszty operacyjne przewoźników. Po drugie, inflacja i wzrost kosztów utrzymania pojazdów, w tym części zamiennych i ubezpieczeń, dodatkowo obciążają ten sektor. Po trzecie, wiele gmin wiejskich boryka się z niższymi dochodami własnymi, co ogranicza ich możliwość dotowania tych usług na wymaganym poziomie.
Poszukiwanie rozwiązań systemowych
W swoim apelu Związek Gmin Wiejskich RP nie ogranicza się jedynie do wskazania problemu, ale domaga się konkretnych kroków. Postulaty obejmują m.in.:
- Wprowadzenie tymczasowych dopłat bezpośrednich dla gmin na pokrycie wzrostu kosztów dowozu uczniów, analogicznie do mechanizmów stosowanych w transporcie publicznym.
- Uproszczenie procedur i zwiększenie elastyczności w wydatkowaniu dotacji oświatowej, aby jej część mogła być przeznaczona na ten cel.
- Podjęcie dialogu z Ministerstwem Energii w sprawie stabilizacji cen paliw dla podmiotów realizujących zadania publiczne, w tym dowóz dzieci.
- Przygotowanie długofalowej strategii wsparcia transportu szkolnego na obszarach wiejskich, uwzględniającej także rozwój transportu zbiorowego i ekologicznych rozwiązań.
Brak szybkiej reakcji może doprowadzić do sytuacji, w której lokalne władze będą zmuszone podejmować doraźne, często niewystarczające decyzje, a odpowiedzialność za problem przeniesie się na barki rodziców. To z kolei pogłębiłoby nierówności edukacyjne między uczniami z dużych miast a tymi z terenów wiejskich.
Perspektywa społeczna i edukacyjna
Kwestia dowozu uczniów wykracza daleko poza logistykę. Ma fundamentalne znaczenie dla równości szans w dostępie do edukacji. Zawieszenie lub utrudnienie dojazdów mogłoby skutkować zwiększoną absencją, spadkiem wyników w nauce, a w skrajnych przypadkach nawet przedwczesnym kończeniem edukacji przez młodzież z uboższych rodzin. Jest to więc problem o charakterze społecznym, którego skutki odczulibyśmy przez wiele lat.
Ministerstwa, do których skierowano apel, nie skomentowały jeszcze publicznie tych postulatów. Sprawa wymaga jednak pilnego potraktowania, ponieważ nowy rok szkolny zbliża się wielkimi krokami, a niepewność co do jego organizacji rośnie zarówno wśród samorządowców, przewoźników, jak i samych rodziców. Decyzje podjęte (lub nie) w najbliższych tygodniach zadecydują o tym, czy wszystkie dzieci w Polsce 1 września spokojnie zasiądą w szkolnych ławach.
Foto: bi.im-g.pl
