Przyszłość unijnego rolnictwa stoi pod znakiem zapytania. Podczas posiedzenia Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi w Parlamencie Europejskim 8 kwietnia, najwięcej emocji wzbudziła miażdżąca opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego (EESC) na temat planowanych zmian Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2028–2034. Dokument, który nie pozostawia złudzeń, wskazuje, że dotychczasowy model dopłat jest poważnie zagrożony, a nadchodzące zmiany mogą oznaczać głębokie cięcia i radykalne zaostrzenie wymogów środowiskowych.
Ostra diagnoza z Brukseli
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, organ doradczy reprezentujący społeczeństwo obywatelskie UE, wydał opinię, która wprost krytykuje kierunek przygotowywanej reformy. Głównym zarzutem jest brak realnej wizji, która pogodziłaby ambicje Europejskiego Zielonego Ładu z ekonomiczną stabilnością sektora rolnego. EESC alarmuje, że proponowane zmiany, bez odpowiedniego wsparcia finansowego i przejściowego, po prostu „poważnie zagrażają przyszłym dopłatom i warunkom ich otrzymania”.
Podczas debaty europosłowie podkreślali, że taka szczera, choć brutalna ocena jest potrzebna, aby już teraz, na etapie projektowania, uniknąć błędów. „Nie możemy owijać w bawełnę. Musimy powiedzieć zdecydowane 'nie’ pomysłom, które w imię celów środowiskowych zniszczą europejskie rolnictwo” – taki ton dominował w wypowiedziach wielu polityków.
Co grozi rolnikom po 2027 roku?
Analiza EESC oraz wypowiedzi ekspertów wskazują na kilka kluczowych zagrożeń:
- Redukcja budżetu: W kontekście rosnących potrzeb związanych z obronnością i odbudową Ukrainy, puli środków dla WPR może zostać znacząco uszczuplona. Oznacza to realną perspektywę niższych dopłat bezpośrednich.
- Zaostrzenie warunkowości: Nowe, bardziej rygorystyczne wymogi związane z ochroną klimatu, bioróżnorodności i dobrostanu zwierząt (tzw. ekoschematy) mogą stać się obowiązkowe, zwiększając koszty i biurokrację.
- Presja na małe gospodarstwa: Skomplikowane procedury i konieczność dużych inwestycji w „zielone” technologie mogą być szczególnie dotkliwe dla mniejszych, rodzinnych farm, pogłębiając proces koncentracji ziemi.
Rok decydujących negocjacji
Rok 2024 i 2025 zapowiadają się jako okres intensywnych, być może najtrudniejszych w historii, negocjacji. Komisja Europejska ma przedstawić oficjalne propozycje legislacyjne jeszcze w tym roku. Następnie trafią one do Rady UE (gdzie zasiadają ministrowie rolnictwa państw członkowskich) oraz Parlamentu Europejskiego.
Kluczową rolę odegrają właśnie posłowie do Komisji Rolnictwa PE, którzy będą musieli znaleźć złoty środek między ambicjami klimatycznymi a głosami zaniepokojonych rolników w swoich krajach. Presja społeczna, widoczna w ostatnich miesiącach w postaci protestów w całej Europie, z pewnością będzie miała wpływ na stanowisko legislatorów.
Przyszłość dopłat jest zagrożona, a my musimy o tym mówić głośno i wyraźnie już dziś – to główny wniosek z obrad komisji.
Polska perspektywa
Dla Polski, gdzie sektor rolny ma ogromne znaczenie społeczno-ekonomiczne, nadchodzące zmiany są szczególnie newralgiczne. Nasz kraj będzie zabiegał o utrzymanie sprawiedliwego rozdziału środków oraz o elastyczne i realistyczne podejście do wymogów środowiskowych. Ministerstwo Rolnictwa już zapowiedziało, że priorytetem w negocjacjach będzie obrona interesów polskich gospodarstw, zwłaszcza tych średniej wielkości, które stanowią trzon krajowego rolnictwa.
Eksperci podkreślają, że polscy rolnicy muszą być przygotowani na ewolucję. Nieuchronne jest zwiększenie nacisku na rolnictwo precyzyjne, zrównoważone zarządzanie zasobami wodnymi i produkcję przyjazną dla klimatu. Bez odpowiednich funduszy na tę transformację oraz jasnych, stabilnych zasad, obawy wyrażone w raporcie EESC mogą stać się bolesną rzeczywistością.
Miażdżący raport EESC to nie tylko krytyka, ale także ostatni dzwonek alarmowy. Decyzje podjęte w ciągu najbliższych miesięcy zadecydują o kształcie europejskiego rolnictwa na kolejną dekadę. Czy uda się wypracować model, który będzie zarówno zielony, jak i sprawiedliwy? Odpowiedź na to pytanie poznamy w trakcie gorących negocjacji, które właśnie się rozpoczynają.
Foto: pliki.farmer.pl
