W kręgach prawniczych i wśród osób planujących poważne transakcje majątkowe zawrzało. Jak donosi „Dziennik Gazeta Prawna”, Ministerstwo Sprawiedliwości rozpoczęło prace nad zmianami w taksie notarialnej, co w praktyce oznacza koniec okresu relatywnie niskich opłat za usługi notariuszy. Projekt zmian jest odpowiedzią na wieloletnie apele samorządu notarialnego, który argumentował, że obecne stawki, ustalone w 2013 roku, nie odpowiadają realiom rynkowym i kosztom prowadzenia kancelarii.
Dlaczego zmiany są nieuniknione?
Taksa notarialna to urzędowy cennik, który określa maksymalne stawki za czynności notarialne, takie jak sporządzanie aktów notarialnych (np. przy kupnie-sprzedaży nieruchomości), poświadczenia, spisywanie protokołów czy wydawanie wypisów. Od niemal dekady stawki te pozostawały niezmienne, podczas gdy koszty funkcjonowania kancelarii, wynagrodzenia pracowników oraz ogólna inflacja znacząco wzrosły. Notariusze od lat wskazywali, że obowiązująca taksa jest przestarzała i niegospodarna, co w dłuższej perspektywie może zagrażać stabilności i jakości świadczonych usług.
Co może się zmienić?
Choć szczegóły projektu nie są jeszcze publicznie znane, eksperci spodziewają się znaczącej podwyżki stawek, która może sięgnąć nawet kilkudziesięciu procent. Najprawdopodobniej wzrosną opłaty za kluczowe i najczęściej wykonywane czynności. Oznacza to, że droższe staną się przede wszystkim: Akt notarialny kupna-sprzedaży nieruchomości – podstawa większości transakcji na rynku wtórnym.Sporządzanie pełnomocnictw, umów pożyczki czy darowizn z nieruchomością w tle.Poświadczenia podpisów i odpisy.
Resort sprawiedliwości, przychylając się do argumentów notariuszy, musi jednak znaleźć złoty środek między godziwym wynagrodzeniem dla profesji a ochroną interesów obywateli, dla których koszty notarialne są często znaczącym obciążeniem przy realizacji inwestycji życiowych.
Konsekwencje dla rynku i klientów
Planowane podwyżki wywołują mieszane reakcje. Z jednej strony, samorząd notarialny widzi w nich szansę na utrzymanie wysokich standardów usług i przyciągnięcie do zawodu młodych, wykwalifikowanych prawników. Stabilność finansowa kancelarii jest bowiem kluczowa dla zapewnienia niezależności i rzetelności notariusza, który jest funkcjonariuszem publicznym.
Z drugiej strony, dla przeciętnego Kowalskiego oznacza to realny wzrost kosztów transakcyjnych. W sytuacji, gdy ceny nieruchomości i tak są wysokie, a stopy procentowe nie sprzyjają kredytobiorcom, dodatkowe kilkaset lub nawet kilka tysięcy złotych do wydatków może być dotkliwe. Może to również wpłynąć na dynamikę rynku nieruchomości, szczególnie w segmencie mniejszych transakcji.
„To konieczny krok, aby zawód notariusza pozostał atrakcyjny i prestiżowy, a usługi – wykonywane na najwyższym poziomie. Zapomniana waloryzacja taksy przez tyle lat była fikcją ekonomiczną” – komentuje anonimowo jeden z krakowskich notariuszy.
Kiedy wejdą w życie nowe stawki?
Proces legislacyjny dopiero się rozpoczyna. Projekt rozporządzenia musi przejść konsultacje społeczne i międzyresortowe, a następnie zostać podpisany przez Ministra Sprawiedliwości. Szacuje się, że nowe przepisy mogą wejść w życie najwcześniej na przełomie 2024 i 2025 roku. Osoby planujące w najbliższym czasie transakcje wymagające aktu notarialnego mają zatem jeszcze pewien zapas czasu na działania według starych, niższych stawek. Eksperci radzą jednak, aby nie zwlekać z decyzjami, gdyż po ogłoszeniu projektu terminy w kancelariach notarialnych mogą się znacząco wydłużyć.
Nie ulega wątpliwości, że nadchodzące zmiany otwierają nowy rozdział w funkcjonowaniu notariatów w Polsce. Będą one testem dla równowagi między interesem klienta a ekonomicznymi podstawami wykonywania jednego z najważniejszych zawodów zaufania publicznego.
Foto: galeria.bankier.pl
