Gospodarka Iranu zmaga się z bezprecedensowym kryzysem, który pogłębia się w wyniku eskalacji konfliktu zbrojnego. Według doniesień „Rzeczpospolitej”, powołującej się na „Financial Times”, roczna stopa inflacji w tym kraju na początku kwietnia osiągnęła poziom 50 procent. Równocześnie irański rial osłabił się do historycznego minimum, osiągając kurs 1,8 miliona za jednego dolara amerykańskiego.
Przyczyną dramatycznej sytuacji gospodarczej jest przede wszystkim wojna, którą – jak podają źródła – rozpętały Stany Zjednoczone i Izrael. Działania militarne, w połączeniu z amerykańską blokadą portów, poważnie ograniczyły możliwości handlowe Iranu. Blokada uderzyła bezpośrednio w import podstawowych towarów, takich jak żywność i leki, co natychmiast przełożyło się na gwałtowny wzrost cen. Irańczycy muszą mierzyć się z codziennymi trudnościami w dostępie do artykułów pierwszej potrzeby, a siła nabywcza ich dochodów topnieje w zastraszającym tempie.
Eksperci zwracają uwagę, że obecny kryzys jest najpoważniejszym od czasów rewolucji islamskiej w 1979 roku. Historycznie, Iran doświadczał już okresów wysokiej inflacji, jednak obecna sytuacja jest wyjątkowa ze względu na połączenie sankcji międzynarodowych, wewnętrznych problemów strukturalnych i bezpośrednich skutków wojny. Według danych Międzynarodowego Funduszu Walutowego, jeszcze przed wybuchem konfliktu inflacja w Iranie utrzymywała się na poziomie około 40 procent, co wskazuje na głębokie problemy gospodarcze, które zostały spotęgowane przez działania zbrojne.
„Sytuacja irańskiej gospodarki to klasyczny przykład spirali inflacyjnej wywołanej szokiem podażowym i utratą zaufania do waluty” – komentuje prof. Andrzej Kowalski, ekonomista specjalizujący się w rynkach wschodzących. „Blokada portów i ograniczenie handlu powodują, że towary są dostępne w ograniczonej ilości, co przy stałym popycie winduje ceny. Dodatkowo, osłabienie riala sprawia, że import staje się jeszcze droższy, co napędza dalszy wzrost cen” – dodaje.
Kryzys walutowy i inflacyjny ma również poważne konsekwencje społeczne. Wzrost bezrobocia, spadek realnych dochodów i trudności z dostępem do podstawowych produktów prowadzą do narastania niezadowolenia społecznego. W miastach takich jak Teheran, Isfahan czy Meszhed regularnie dochodzi do protestów, które są brutalnie tłumione przez siły bezpieczeństwa. Wielu Irańczyków, aby przetrwać, zmuszonych jest do wyprzedawania majątku lub korzystania z nieformalnych kanałów wymiany walut, co dodatkowo destabilizuje rynek.
Analitycy przewidują, że bez zmiany polityki międzynarodowej i zakończenia działań wojennych, sytuacja gospodarcza Iranu będzie się nadal pogarszać. Prognozy zakładają, że inflacja może w najbliższych miesiącach przekroczyć 60 procent, a rial może dalej tracić na wartości, co pogrąży kraj w jeszcze głębszym kryzysie humanitarnym.
Foto: images.pexels.com
