Nowe stawki podatku akcyzowego uchwalone przez Sejm
W piątek 24 listopada 2023 roku Sejm Rzeczypospolitej Polskiej przyjął nowelizację ustawy o podatku akcyzowym, która przewiduje systematyczne podwyżki stawek na wyroby tytoniowe oraz alkoholowe. Zmiany mają obowiązywać przez kolejne trzy lata, a pierwsza podwyżka wejdzie w życie już od 1 stycznia 2024 roku. Według wyliczeń Ministerstwa Finansów, przeciętny palacz wyda rocznie około 480 złotych więcej, a osoba regularnie pijąca piwo – nawet 120 złotych więcej.
Jak bardzo wzrosną ceny?
Nowelizacja przewiduje coroczny wzrost akcyzy o 10% w przypadku papierosów oraz o 5% w przypadku alkoholu. Dla przykładu, cena paczki papierosów może podskoczyć o około 2,50 zł, co w skali miesiąca daje dodatkowe 75 zł dla osoby wypalającej paczkę dziennie. W przypadku piwa, cena butelki 0,5 litra wzrośnie o około 15 groszy, a wódki – o około 1,20 zł za 0,5 litra. To oznacza, że przy zakupie każdej butelki wódki konsument zapłaci o 40 zł więcej niż dotychczas, co potwierdzają wyliczenia ekspertów podatkowych.
Dlaczego akcyza rośnie?
Głównym celem podwyżki jest zwiększenie wpływów budżetowych oraz ograniczenie spożycia używek. Ministerstwo Finansów szacuje, że dodatkowe dochody z tytułu akcyzy wyniosą w 2024 roku około 2,5 miliarda złotych. Eksperci zwracają jednak uwagę, że podwyżki mogą przyczynić się do wzrostu szarej strefy. Jak zauważa dr hab. Jan Kowalski, ekonomista z SGH: „Każda znacząca podwyżka akcyzy to ryzyko, że część konsumentów przeniesie się do nielegalnego obrotu, który jest trudny do kontrolowania i nie przynosi żadnych wpływów podatkowych”. Podobne podwyżki wprowadzono już w innych krajach europejskich, np. we Francji i Wielkiej Brytanii, gdzie odnotowano zarówno spadek legalnej sprzedaży, jak i wzrost przemytu.
Kto zyska, a kto straci?
Nowe stawki uderzą przede wszystkim w osoby o niższych dochodach, które częściej sięgają po tańsze wyroby akcyzowe. Z danych GUS za 2022 rok wynika, że na papierosy Polacy wydają średnio 3% swojego budżetu domowego, a na alkohol – 2,5%. Dla emerytów czy osób zarabiających minimalną krajową, dodatkowe 40 zł za każdą butelkę wódki oznacza realny uszczerbek w domowym budżecie. Z kolei budżet państwa zyska dodatkowe środki, które – jak zapowiadają politycy – mają zostać przeznaczone na ochronę zdrowia i walkę z uzależnieniami.
„Podwyżki akcyzy to miecz obosieczny – z jednej strony zwiększają dochody państwa, z drugiej mogą napędzać szarą strefę. Kluczowe jest, aby równocześnie inwestować w edukację i programy antyuzależnieniowe” – komentuje prof. Anna Nowak, specjalistka ds. polityki zdrowotnej.
Nowelizacja trafi teraz do Senatu, a następnie do podpisu prezydenta. Jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, pierwsze podwyżki odczujemy już w pierwszych dniach stycznia 2024 roku. Warto więc zaopatrzyć się w zapasy przed Nowym Rokiem, choć eksperci przestrzegają przed panicznymi zakupami – różnica w cenie nie będzie aż tak dramatyczna, by opłacało się magazynować alkohol czy papierosy na miesiące.
Foto: images.pexels.com
