Naukowcy z prestiżowych ośrodków badawczych wskazują na poważne zagrożenie związane z powszechnie stosowanymi ftalanami – związkami chemicznymi obecnymi w kosmetykach, foliach spożywczych i pojemnikach na żywność. Według najnowszych analiz, substancje te mogą przyczyniać się do milionów przedwczesnych porodów na całym świecie każdego roku.
Mechanizm działania ftalanów
Ftalany to grupa substancji dodawanych do tworzyw sztucznych w celu zwiększenia ich elastyczności i trwałości. Przenikają one do organizmu przez kontakt ze skórą, drogą pokarmową lub oddechową. Badania epidemiologiczne sugerują, że ftalany zaburzają gospodarkę hormonalną, co może prowadzić do skrócenia czasu trwania ciąży. Eksperci z Uniwersytetu w Michigan podkreślają, że nawet niskie stężenia tych związków mogą mieć istotny wpływ na rozwój płodu.
Dane z Europy i Polski
W badaniu opublikowanym w czasopiśmie „Environmental Health Perspectives” przeanalizowano dane z 15 krajów, w tym z Polski. Okazało się, że u kobiet z wyższym poziomem ftalanów w moczu ryzyko przedwczesnego porodu wzrastało nawet o 30%. W Europie Środkowej, gdzie stosowanie plastikowych opakowań jest powszechne, problem może być szczególnie dotkliwy. Polskie badanie z 2022 roku wykazało obecność ftalanów u 80% uczestniczek w wieku rozrodczym.
Skutki zdrowotne i społeczne
Przedwczesny poród niesie za sobą poważne konsekwencje – od problemów oddechowych u noworodków po długoterminowe zaburzenia neurologiczne. Według Światowej Organizacji Zdrowia, co roku na świecie rodzi się przedwcześnie około 15 milionów dzieci, a ftalany mogą być jednym z kluczowych czynników środowiskowych. Koszty opieki nad wcześniakami sięgają miliardów dolarów, co obciąża systemy ochrony zdrowia.
Jak ograniczyć narażenie?
Specjaliści zalecają unikanie produktów oznaczonych kodem recyklingu 3 (PVC), wybieranie kosmetyków bez ftalanów oraz przechowywanie żywności w szkle lub stali nierdzewnej. W Unii Europejskiej trwają prace nad zaostrzeniem limitów dla tych substancji w produktach dla dzieci. Jak podkreśla dr Anna Kowalska z Instytutu Matki i Dziecka: „Wiedza o ftalanach to pierwszy krok do zmiany nawyków konsumenckich, które mogą uratować zdrowie przyszłych pokoleń”.
Foto: images.pexels.com
