Finlandia od lat uchodzi za wzór w budowaniu społecznej odporności na kryzysy. Kluczowym elementem jest tam model „obrony totalnej”, angażujący całe społeczeństwo – od administracji, przez biznes, po organizacje pozarządowe i obywateli. Jak podkreślają fińscy eksperci, nie chodzi o kopiowanie rozwiązań, ale o czerpanie inspiracji i dostosowanie ich do lokalnych uwarunkowań.
Fińska specyfika: sisu i zaufanie
Finlandię zamieszkuje około 5,6 miliona osób na obszarze porównywalnym do Polski. Historycznie ukształtowała się tam cecha zwana „sisu” – determinacja i samowystarczalność, widoczna choćby w powszechnej zasadzie przygotowania gospodarstw domowych na 72 godziny samodzielnego przetrwania w kryzysie. Równocześnie Finowie cechują się wysokim poziomem zaufania społecznego – zarówno do siebie nawzajem, jak i do instytucji państwowych. Według danych Eurostatu, ponad 40% fińskich gospodarstw to jednoosobowe, co paradoksalnie wymusiło rozwój struktur współpracy.
Rola organizacji eksperckich: SPEK i Vapepa
W Finlandii kluczową rolę odgrywają organizacje pozarządowe, które pełnią funkcję ekspercką i koordynacyjną. Fińskie Krajowe Stowarzyszenie Ratownictwa (SPEK) powstało w 1993 roku z połączenia kilku organizacji pożarniczych i ratowniczych. Dziś SPEK tworzy wiedzę, prowadzi badania, opracowuje poradniki i kampanie społeczne, a także uczestniczy w tworzeniu przepisów dotyczących ochrony ludności. Z kolei Vapepa (Fiński Czerwony Krzyż) odpowiada za mobilizację wyszkolonych wolontariuszy do akcji ratowniczych – zawsze w koordynacji ze służbami publicznymi. Dzięki temu systemowi w razie kryzysu można szybko uruchomić tysiące specjalistów.
Współpraca zamiast rywalizacji
Fiński model opiera się na kilku filarach: obronie totalnej, zaufaniu do instytucji, silnym reprezentowaniu sektora pozarządowego przez SPEK i Vapepę, autonomii organizacji na co dzień i synergii w kryzysie oraz jasnych zasadach zwrotu kosztów akcji. Dzięki temu służby publiczne mają jednego partnera do rozmów, a nie setki małych podmiotów.
Co z tego wynika dla Polski?
Z badań CBOS wynika, że 75% Polaków jest ostrożnych w relacjach z innymi, ale aż 85% zgadza się, że wspólne działanie przynosi lepsze efekty. To dobry fundament do budowania systemu współpracy na wzór fiński. Warto inspirować się efektywnym łączeniem sektorów i tworzeniem struktur, które pozwalają organizacjom pozarządowym być rzetelnym partnerem dla administracji. Jak podkreślają autorzy artykułu, kluczowe jest budowanie zaufania i codziennej współpracy, a nie tylko reagowanie w kryzysie.
Źródło: ngo.pl
Fot. publicystyka.ngo.pl
