Upał – zagrożenie dla zdrowia i życia
Wraz z nadejściem wysokich temperatur rośnie ryzyko odwodnienia i przegrzania organizmu. Udar słoneczny lub cieplny to stan bezpośrednio zagrażający zdrowiu, a nawet życiu. Objawy to m.in. zmęczenie, silne bóle i zawroty głowy, nudności, gorączka, szum w uszach, drgawki, przyspieszone tętno i oddech. Upał wpływa też na układ nerwowy – powoduje ospałość, zdenerwowanie i obniża koncentrację, co jest szczególnie niebezpieczne podczas prowadzenia pojazdów.
W przypadku wystąpienia zawrotów głowy, osłabienia, niepokoju, dotkliwego pragnienia lub bólu głowy należy niezwłocznie zadzwonić pod numer alarmowy 112 i przenieść się w chłodne miejsce. Osoby przyjmujące leki powinny pozostawać w stałym kontakcie z lekarzem, aby sprawdzić ich wpływ na termoregulację i gospodarkę wodno-elektrolitową.
Jak chronić się przed upałem?
W ciągu dnia warto zamykać okna i żaluzje, szczególnie po stronie nasłonecznionej, aby ograniczyć napływ gorącego powietrza. Okna otwierajmy nad ranem i na noc, gdy temperatura jest niższa. Należy nosić lekką, przewiewną odzież z naturalnych tkanin w jasnych kolorach, co wspomaga termoregulację. Unikajmy gwałtownych zmian temperatury – wychodzenie z klimatyzowanego pomieszczenia na upał może spowodować szok termiczny, zwłaszcza u osób starszych i małych dzieci.
Opalanie ograniczmy do maksymalnie 2 godzin dziennie, stosując kremy z filtrem SPF. Najwyższa temperatura występuje między 15 a 18, a największe promieniowanie UV między 12 a 13. Unikajmy forsownego wysiłku fizycznego w najgorętszej porze dnia, ponieważ może prowadzić do odwodnienia, skurczów mięśni i udaru cieplnego. Nad wodą nie wchodźmy gwałtownie po opalaniu – najpierw opłuczmy ciało wodą. Podczas podróży samochodem róbmy częste przerwy w zacienionych miejscach.
Nawodnienie i dieta
Należy pić dużo wody niegazowanej. W upalne dni przygotowujmy lekkie posiłki bogate w owoce i warzywa, które dostarczają minerałów i witamin. Unikajmy tłustych, smażonych i wysokokalorycznych dań, które obciążają organizm. Wysokie temperatury sprzyjają rozwojowi bakterii salmonelli, dlatego unikajmy surowych jaj i często myjmy ręce. Alkohol sprzyja odwodnieniu, więc lepiej go unikać.
Dzieci i zwierzęta
Pod żadnym pozorem nie zostawiajmy dzieci i zwierząt w zaparkowanym samochodzie – temperatura w nagrzanym pojeździe może przekraczać 50–60°C. Dzieci podczas upałów nie powinny wychodzić z domu, a jeśli to konieczne, ubierajmy je w lekką, jasną odzież i czapkę z daszkiem. Stosujmy parasolkę nad wózkiem nawet w cieniu. Podawajmy letnie napoje, np. herbatki ziołowe lub wodę. Kąpmy dziecko w letniej wodzie.
Seniorzy
Osoby starsze również powinny unikać wychodzenia z domu w upał. Jeśli muszą wyjść, konieczne jest nakrycie głowy. Seniorzy aktywni zawodowo – pracodawcy znajdą zalecenia w poradniku „Dobry klimat w pracy” na stronie gov.pl. Osoby starsze często przyjmują wiele leków, a podczas upałów, gdy organizm się odwadnia, ich stężenie może wzrosnąć do niebezpiecznego poziomu. Dlatego ważne jest monitorowanie samopoczucia i stosowanie się do zaleceń.
Ochrona przeciwsłoneczna
Kremy z filtrem SPF zmniejszają ryzyko poparzeń, ale nie zapewniają pełnej ochrony. Stosujmy je przed wyjściem na słońce i ponawiajmy aplikację po spoceniu, pływaniu lub wytarciu ręcznikiem. Na ciało dorosłego człowieka potrzeba około 6 łyżeczek preparatu. Pamiętajmy, że efektywność ochrony spada z czasem.
Upał definiuje się jako temperaturę powietrza przy powierzchni ziemi przekraczającą 30°C. W ciągu dnia najwyższa temperatura występuje między 15 a 18, a największe promieniowanie UV między 12 a 13.
Źródło: Ministerstwo klimatu
