W Światowym Dniu Zdrowia Psychicznego, obchodzonym 10 października, uwagę zwraca się na codzienne nawyki, które budują odporność psychiczną dzieci i młodzieży. Współczesne pokolenie dorasta w dwóch równoległych rzeczywistościach – realnej i cyfrowej. Jak wynika z raportu NASK „Nastolatki”, 40% badanych odebrało swój pierwszy smartfon przed 9. urodzinami, a wśród uczniów klas VII–VIII odsetek ten rośnie do 45%. Z sieci korzysta codziennie 93% nastolatków, spędzając online blisko 5 godzin w dni powszednie i ponad 5 godzin w weekendy.
Równowaga zamiast zakazów
Eksperci podkreślają, że kluczem nie jest całkowite odcinanie dzieci od technologii, lecz nauka świadomego z niej korzystania. Internet służy dziś do nauki, komunikacji i rozrywki – 70% młodych ludzi sięga po narzędzia oparte na sztucznej inteligencji, a co czwarty wykorzystuje sieć do odrabiania lekcji i rozwijania pasji. Problem pojawia się, gdy ekrany wypierają sen, ruch i bezpośrednie relacje. Badania Fundacji ORLEN pokazują, że ponad 60% nastolatków samo ocenia swój czas przed ekranem jako zbyt długi, ale tylko nieliczni potrafią skutecznie go kontrolować.
Rozmowa ważniejsza niż kontrola
Zdaniem specjalistów fundamentem bezpieczeństwa w sieci jest zaufanie. Regularne rozmowy o tym, jakie treści dziecko ogląda, z kim się kontaktuje i co je niepokoi, zwiększają szansę, że w sytuacji problemowej zwróci się ono po pomoc do dorosłego. Ma to znaczenie zwłaszcza w kontekście cyberprzemocy – raport NASK „Agresja i przemoc seksualna w internecie” wskazuje, że wiele osób, które doświadczyły przemocy online, nikomu o tym nie mówi.
Domowe zasady ekranowe
Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę rekomenduje konkretne wytyczne: brak ekranów do 3. roku życia, smartfon nie wcześniej niż w 12. urodziny i media społecznościowe dopiero po 15. roku życia. W codziennym funkcjonowaniu pomocne są też proste nawyki:
- wspólne posiłki bez telefonów,
- rezygnacja z ekranów na godzinę przed snem – niebieskie światło hamuje wydzielanie melatoniny,
- co najmniej 60 minut aktywności fizycznej dziennie zgodnie z zaleceniami WHO,
- korzystanie z ustawień prywatności i kontroli rodzicielskiej,
- zwracanie uwagi na oznaczenia wiekowe gier i aplikacji.
Rodzic jako przewodnik
Dzieci uczą się przez obserwację – sposób, w jaki dorośli korzystają z telefonów, przekłada się na zachowania najmłodszych. Jak zauważają autorzy opracowania, dziecko nie potrzebuje rodzica znającego wszystkie aplikacje, lecz dorosłego, który jest dostępny, słucha i wspiera w rozwiązywaniu problemów. To codzienna obecność, a nie jednorazowa rozmowa, stanowi fundament dobrostanu w cyfrowej rzeczywistości.
„Dobra relacja nie buduje się od jednej rozmowy. Tworzą ją codzienna obecność, zainteresowanie i uważność na to, czego dziecko doświadcza” – przypominają autorzy materiału Głównego Inspektoratu Sanitarnego.
Źródło: gov.pl/web/gis
Źródło: Główny Inspektorat Sanitarny
Fot. gov.pl
