Po zamachu terrorystycznym w Krakowie Ministerstwo Cyfryzacji oraz Ośrodek Analizy Dezinformacji NASK uruchomiły nadzwyczajny tryb monitorowania sieci. Jak poinformowano, w ciągu ostatniej doby do moderacji platform społecznościowych trafiło ponad 2000 zgłoszeń dotyczących kont szerzących fałszywe narracje. Równolegle prowadzona jest współpraca w formule „War Room” z centrum antyterrorystycznym Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego.
Boty i konta z cyrylicą
Wśród zgłoszonych profili znalazły się zautomatyzowane boty publikujące w kilku językach – przede wszystkim polskim, angielskim, francuskim i niderlandzkim. Zidentyfikowano także kilkadziesiąt kont posługujących się językiem rosyjskim lub zawierających w nazwie bądź opisie cyrylicę i odniesienia do Federacji Rosyjskiej.
Kumulacja w sobotni wieczór
Szczyt aktywności dezinformacyjnej przypadł na sobotę 7 listopada około godziny 18:00. Wówczas doszło do kumulacji wcześniej publikowanych pojedynczych przekazów, które dotarły do szerokiego grona odbiorców. Łączne skumulowane zasięgi najpopularniejszych narracji osiągnęły wtedy ponad 200 mln wyświetleń. Po tym okresie zarówno liczba wzmianek, jak i ich zasięgi zaczęły spadać.
W niedzielę 8 listopada około godziny 8:00 temat ponownie zyskał na zaangażowaniu, jednak – jak zaznaczono – wpisy nie osiągają już tak dużych zasięgów jak dzień wcześniej. Powód jest prozaiczny: obecne narracje rozprzestrzeniają się głównie przez udostępnienia użytkowników bez dużych zasięgów.
Główne fałszywe narracje
- Zamach zaplanowany przez polski rząd przy udziale Unii Europejskiej – mimo absurdalności narracja osiągnęła bardzo istotne zasięgi po wyczerpaniu się innych wątków; jej łączny zasięg mógł sięgnąć nawet 200 mln wyświetleń.
- Rząd zaplanował zamach, by uzasadnić odwołanie Marszu Niepodległości – szczególnie popularna w godzinach popołudniowych 7 listopada, z zasięgiem 5,6 mln; została oficjalnie zdementowana.
- Sprawca strzelaniny jest żołnierzem – narracja związana z umundurowaniem napastnika osiągnęła blisko 18 mln zasięgu, ale szybko wygasła po dementi.
- Związek strzelaniny z protestami pod Trybunałem Konstytucyjnym – oparta na fałszywej informacji o niewystarczającej liczbie służb na miejscu; mogła osiągnąć do 14 mln zasięgu i wygasła naturalnie.
- Sprawca jest Ukraińcem lub Ukraina zorganizowała zamach – wątek wygasł po potwierdzeniu narodowości zamachowca przez służby; później pojawiały się próby przekształcenia go w twierdzenie o najemniku walczącym dla ukraińskiej armii.
- Zamach zainscenizowany z udziałem statystów – narracja rozwijana w niedzielę, ale przy ograniczonych zasięgach.
Jak chronić się przed dezinformacją
Dezinformacja to celowe rozpowszechnianie fałszywych lub wprowadzających w błąd treści – postów, artykułów, komentarzy, filmów czy nagrań audio. Jej celem jest wzbudzanie strachu, osłabianie zaufania do instytucji publicznych, nauki i mediów oraz polaryzacja społeczeństwa. Szczególnie groźne są fałszywe informacje w mediach społecznościowych, gdzie algorytmy eksponują treści oparte na silnych emocjach.
Najskuteczniejszą indywidualną ochroną jest weryfikacja źródła przekazu – zwłaszcza w sytuacjach dramatycznych, gdy kluczowe jest sięganie do sprawdzonych źródeł, w tym komunikatów instytucji publicznych. Każdy może zgłosić treści dezinformacyjne przez formularz NASK dostępny pod adresem: https://oad.nask.pl/zglos-dezinformacje.
Źródło: Ministerstwo Cyfryzacji
Fot. gov.pl
