Redaktor naczelny Meduzy o przyszłości internetu w Rosji
Iwan Kołpakow, redaktor naczelny niezależnego rosyjskiego portalu Meduza, w wywiadzie dla jednego z zachodnich tygodników przedstawił ponurą wizję przyszłości przestrzeni cyfrowej w Rosji. Jego słowa wskazują na dalsze zaostrzanie kursu władz kremlowskich wobec internetu, co może doprowadzić do niemal całkowitego odcięcia rosyjskich użytkowników od globalnej sieci.
Wszystko wskazuje na to, że czeka nas prawdziwa cyfrowa żelazna kurtyna
– stwierdził Kołpakow, używając terminu, który jednoznacznie nawiązuje do zimnowojennej izolacji.
Kontekst i eskalacja kontroli
Ostrzeżenia redaktora naczelnego Meduzy nie są oderwane od rzeczywistości. Od początku inwazji na Ukrainę w lutym 2022 roku, rosyjskie władze systematycznie zaostrzają kontrolę nad internetem. Proces ten, nazywany często „suwerenizacją Runetu”, trwa od lat, lecz obecnie nabiera tempa i radykalizmu.
Wśród kluczowych elementów tej polityki można wymienić:
- Blokadę głównych platform społecznościowych i niezależnych mediów, w tym samej Meduzy, która działa z zagranicy.
- Zaostrzenie prawa karzącego za tzw. „dezinformację” o armii rosyjskiej, co skutkuje cenzurą i samocenzurą.
- Inwestycje w infrastrukturę pozwalającą na odcięcie się od globalnych serwerów DNS i kierowanie ruchu przez krajowe węzły.
- Promocję rodzimych alternatyw dla zachodnich usług, które są w pełni kontrolowane przez państwo.
Konsekwencje dla społeczeństwa i gospodarki
Ewentualne pełne wdrożenie „cyfrowej żelaznej kurtyny” miałoby daleko idące skutki. Dla zwykłych obywateli oznaczałoby to utratę dostępu do niezależnych źródeł informacji, swobodnej komunikacji z zagranicą oraz wielu międzynarodowych usług. Izolacja informacyjna pogłębiłaby już i tak znaczący rozdźwięk między narracją państwową a obrazem świata prezentowanym poza Rosją.
Dla gospodarki konsekwencje również byłyby poważne. Pełna cyfrowa autarkia utrudniłaby lub uniemożliwiła współpracę międzynarodowych firm z rosyjskim rynkiem, wymianę technologiczną oraz dostęp do globalnych finansów. Mogłoby to skutkować dalszym regresem technologicznym i gospodarczym kraju.
Meduza jako symbol oporu
Wypowiedź Iwana Kołpakowa jest szczególnie znacząca, ponieważ Meduza, mimo oficjalnej blokady na terenie Rosji, pozostaje jednym z najważniejszych głosów rosyjskiej niezależnej dziennikastyki. Portal, działający z Łotwy, jest regularnie czytany przez Rosjan korzystających z VPN-ów. Jego redaktor naczelny ma więc wgląd w nastroje panujące w rosyjskiej przestrzeni informacyjnej i technologicznej. Jego ostrzeżenie należy traktować jako głos płynący z pierwszej linii frontu walki o wolność informacji w Rosji.
Eksperci ds. technologii i polityki międzynarodowej podkreślają, że realizacja scenariusza opisanego przez Kołpakowa uczyniłaby z Rosji cyfrową „czarną dziurę”, kraj odizolowany nie tylko politycznie, ale i informacyjnie. Byłby to bezprecedensowy eksperyment społeczny w erze globalnego internetu, którego skutki trudno w pełni przewidzieć.
