Ministerstwo Finansów opublikowało szacunkowe dane dotyczące wykonania budżetu państwa za okres od stycznia do września 2026 roku. Wynika z nich, że po trzech kwartałach roku dochody sięgnęły 438,8 mld zł, co stanowi 67,8% planu rocznego. Wydatki wyniosły 611,0 mld zł, czyli 66,5% kwoty zaplanowanej w ustawie budżetowej. Deficyt ukształtował się na poziomie 172,2 mld zł, co odpowiada 63,4% rocznego planu.
Dochody wyższe niż rok wcześniej
W porównaniu z analogicznym okresem 2025 roku dochody budżetu państwa były wyższe o około 23,3 mld zł, czyli o 5,6%. Rok wcześniej po trzech kwartałach wynosiły 415,6 mld zł i stanowiły 65,7% planu. Kluczową rolę odegrały dochody podatkowe, które osiągnęły 389,2 mld zł – o 6,4% więcej niż przed rokiem.
Największy udział miały wpływy z VAT, które wyniosły 244,1 mld zł i wzrosły o 1,6% rok do roku. Akcyza przyniosła 68,9 mld zł, notując wzrost o 1,5%. Rekordowy skok odnotowano natomiast w przypadku CIT – 62,7 mld zł, czyli aż o 30,3% więcej niż w okresie styczeń–wrzesień 2025 roku. Jak wyjaśnia resort finansów, na tak wysoki wynik wpłynęła podwyższona od 2026 roku stawka podatku CIT dla banków, a także lepsze wyniki finansowe przedsiębiorstw – w pierwszym półroczu 2026 roku zysk brutto badanych przez GUS firm niefinansowych wzrósł o 20,9%, a strata brutto spadła o 8,4%.
Odmienna sytuacja dotyczy PIT. Dochody z tego podatku były ujemne i wyniosły –7,1 mld zł. To efekt drugiego roku funkcjonowania reformy dochodów jednostek samorządu terytorialnego. Udziały JST w PIT w okresie styczeń–wrzesień 2026 roku sięgnęły 163,9 mld zł wobec 147,2 mld zł rok wcześniej, co oznacza wzrost o 11,4%. Gdyby utrzymano zasady z 2025 roku, dochody budżetu państwa z PIT wyniosłyby około 9,6 mld zł.
Wydatki lekko niższe niż przed rokiem
Wydatki budżetu państwa po trzech kwartałach 2026 roku były o około 6 mld zł niższe niż rok wcześniej, gdy wyniosły 617,0 mld zł. Największe kwoty trafiły do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – 145,3 mld zł, co stanowi 70% planu. Na obronę narodową przeznaczono 70,9 mld zł, a na obsługę długu Skarbu Państwa 55,2 mld zł. Subwencje ogólne dla samorządów pochłonęły 43,3 mld zł, budżety wojewodów 42,7 mld zł, a na zdrowie wydano 38,9 mld zł.
Wzrost wydatków w części ZUS wynikał między innymi z waloryzacji świadczeń emerytalno-rentowych od 1 marca o wskaźnik 105,3%, wypłaty czternastej emerytury we wrześniu oraz rosnącej liczby osób pobierających świadczenie wspierające. Z kolei w części „Gospodarka” odnotowano spadek o 35,0 mld zł, co jest efektem ubiegłorocznej spłaty zobowiązań Polskiego Funduszu Rozwoju związanych z obligacjami emitowanymi na finansowanie tarcz finansowych.
Nowe rozwiązania wpływają na dochody
Na wykonanie dochodów z VAT wpłynęło kilka czynników. Od sierpnia produkcja sprzedana przemysłu wzrosła nominalnie o 8,3% rok do roku, a sprzedaż detaliczna o 6,4%. Jednocześnie wejście w życie Krajowego Systemu e-Faktur skróciło domyślny termin zwrotu VAT z 60 do 40 dni. Czasowe obniżenie stawki VAT na paliwa silnikowe z 23% do 8% w ramach pakietu CPN przełożyło się na łączny efekt dla akcyzy i VAT wynoszący około 5,3 mld zł.
Od lipca 2026 roku obowiązuje również cło na małe przesyłki do 150 EUR z krajów trzecich w wysokości 3 EUR od pozycji towarowej. Zmiana ta pozytywnie wpłynęła na stronę dochodową budżetu. Wpływy z aukcji uprawnień do emisji gazów cieplarnianych (ETS) wyniosły około 7,6 mld zł, co oznacza spadek o 14,1% rok do roku, choć sam wrzesień przyniósł wzrost o 52,8% dzięki większej liczbie aukcji.
Dla porównania, w analogicznym okresie 2025 roku deficyt budżetu państwa wynosił 201,4 mld zł, co stanowiło 69,8% zakładanego planu. Tegoroczny wynik na poziomie 63,4% planu rocznego sugeruje, że realizacja budżetu przebiega zgodnie z założeniami, choć skala deficytu pozostaje wysoka.
Źródło: Ministerstwo Finansów
Fot. gov.pl
