Właściciele nieruchomości w Polsce mogą bez żadnych formalności pozbyć się bożodrzewu gruczołowatego (Ailanthus altissima), uznawanego za jeden z najbardziej ekspansywnych gatunków obcych w Europie. Roślina ta, często mylona z rodzimymi drzewami ozdobnymi, w rzeczywistości stanowi poważne zagrożenie dla lokalnych ekosystemów. Jej uprawa, rozmnażanie oraz wprowadzanie do środowiska są w Polsce prawnie zakazane, a każdy posiadacz działki ma prawo wyciąć drzewo bez konieczności ubiegania się o pozwolenie.
Czym jest bożodrzew gruczołowaty?
Bożodrzew gruczołowaty, nazywany także „drzewem nieba”, pochodzi z Azji Wschodniej. W Europie pojawił się w XVIII wieku jako roślina ozdobna, jednak szybko wymknął się spod kontroli. Charakteryzuje się szybkim wzrostem – w sprzyjających warunkach może przyrastać nawet o 2 metry rocznie – oraz zdolnością do wydzielania substancji chemicznych (allelopatii), które hamują rozwój innych roślin wokół. Jego korzenie sięgają głęboko, a nasiona rozsiewane przez wiatr potrafią pokonywać duże odległości, co utrudnia kontrolę nad rozprzestrzenianiem się gatunku.
Według danych Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, bożodrzew gruczołowaty znajduje się na liście inwazyjnych gatunków obcych stwarzających zagrożenie dla Unii Europejskiej. W Polsce jego obecność odnotowano już w wielu regionach, szczególnie w miastach, gdzie często rośnie na nieużytkach, przy torach kolejowych oraz w parkach. Eksperci podkreślają, że walka z tą rośliną wymaga systematyczności – samo wycięcie pnia nie wystarczy, ponieważ z pozostałych korzeni mogą wyrosnąć nowe odrosty.
Jak skutecznie usunąć bożodrzew?
Usunięcie bożodrzewu gruczołowatego to proces wieloetapowy. Najskuteczniejszą metodą jest wykarczowanie całego systemu korzeniowego, co jednak bywa trudne ze względu na głębokość i rozległość korzeni. Alternatywnie zaleca się wycięcie pnia, a następnie – w ciągu kilku minut – pokrycie powierzchni cięcia specjalnym preparatem herbicydowym, aby zapobiec odrastaniu. Ważne jest, aby nie pozostawiać ściętych gałęzi ani nasion na miejscu, ponieważ mogą one dać początek nowym roślinom.
„Bożodrzew to prawdziwe wyzwanie dla służb miejskich i właścicieli prywatnych posesji. Jego usunięcie wymaga nie tylko fizycznej pracy, ale też wiedzy o biologii gatunku. Wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że nawet małe sadzonki mogą szybko przejąć całą działkę” – mówi dr Anna Kowalska, botanik z Uniwersytetu Warszawskiego.
Sytuacja prawna w Polsce
Zgodnie z ustawą o gatunkach obcych, bożodrzew gruczołowaty podlega obowiązkowi usunięcia z terenu nieruchomości. Właściciele nie muszą ubiegać się o zgodę na wycinkę, co stanowi wyjątek od ogólnych przepisów dotyczących ochrony drzew. W praktyce oznacza to, że każdy, kto zauważy tę roślinę na swojej działce, może od razu przystąpić do jej likwidacji. W przypadku zaniedbania obowiązku usunięcia grozi kara grzywny lub nawet ograniczenia wolności.
W ostatnich latach w Polsce odnotowano przypadki, gdy bożodrzew gruczołowaty rozprzestrzenił się na terenach chronionych, takich jak rezerwaty przyrody. W 2022 roku w Kampinoskim Parku Narodowym zidentyfikowano kilkadziesiąt stanowisk tego gatunku, co wymusiło interwencję służb parku. Podobne problemy występują m.in. w Trójmieście, Wrocławiu i Krakowie, gdzie roślina ta kolonizuje tereny poprzemysłowe i kolejowe.
Eksperci apelują o czujność i zgłaszanie przypadków występowania bożodrzewu do lokalnych jednostek ochrony przyrody. Tylko szybka i skoordynowana reakcja może powstrzymać dalszą ekspansję tego inwazyjnego gatunku w Polsce.
Foto: images.pexels.com
