Polskie gospodarstwa domowe i kierowcy stoją przed perspektywą znaczącego wzrostu kosztów związanych z transportem i ogrzewaniem. Powodem jest planowane wprowadzenie w 2028 roku unijnego systemu handlu emisjami ETS2, który obejmie sektory transportu drogowego i budynków. Eksperci finansowi wskazują, że skutki mogą być odczuwalne niemal natychmiast po uruchomieniu mechanizmu.
Prognozy cenowe i wpływ na inflację
Analitycy Alior Banku przygotowali szczegółowe symulacje, z których wynika, że w scenariuszu bazowym cena litra benzyny może wzrosnąć nawet o 65 groszy. Podobne podwyżki dotkną również olej napędowy oraz nośniki energii wykorzystywane do ogrzewania domów, takie jak gaz czy węgiel. Szacuje się, że sam ten czynnik może przyczynić się do wzrostu ogólnego poziomu inflacji w Polsce o około 0,9 punktu procentowego.
System ETS2, znany również jako „społeczny system handlu uprawnieniami do emisji”, jest kluczowym elementem unijnej strategii „Fit for 55”, której celem jest redukcja emisji gazów cieplarnianych netto o co najmniej 55% do 2030 roku. Mechanizm ma na celu internalizację kosztów środowiskowych, zachęcając do przechodzenia na czystsze źródła energii.
Szerszy kontekst i wyzwania
ETS2 nie jest pierwszym tego rodzaju rozwiązaniem w UE. Od lat funkcjonuje system ETS dla energetyki i przemysłu, który również początkowo budził obawy o wzrost cen energii. Doświadczenia z jego funkcjonowania pokazują, że kluczowe dla łagodzenia społecznych skutków są mechanizmy kompensacyjne. Komisja Europejska planuje utworzenie Społecznego Funduszu Klimatycznego, mającego łagodzić wpływ systemu na najbardziej wrażliwe gospodarstwa i małe przedsiębiorstwa. Szacuje się, że dla Polski pula z tego funduszu może wynieść nawet kilkanaście miliardów euro w perspektywie do 2032 roku.
Wprowadzenie opłat za emisje z transportu i budynków to bezprecedensowe wyzwanie logistyczne. Będzie wymagało stworzenia nowej infrastruktury rozliczeniowej i monitorującej, obejmującej tysiące dystrybutorów paliw i dostawców energii cieplnej. Jak zauważa dr Anna Nowak, ekonomistka zajmująca się polityką klimatyczną: „Sukces ETS2 zależy nie tylko od jego efektywności środowiskowej, ale także od sprawiedliwości społecznej. Konieczne będzie równoległe wdrażanie programów wsparcia termomodernizacji i rozwoju transportu publicznego, aby obywatele mieli realną alternatywę”.
Debata na temat kształtu i tempa wdrażania ETS2 wciąż trwa w instytucjach unijnych. Ostateczny wpływ na portfele Polaków będzie zależał od wielu czynników, w tym globalnych cen surowców, efektywności krajowych programów osłonowych oraz tempa dywersyfikacji źródeł energii i transportu.
Foto: images.pexels.com
