Polska na tle światowego kryzysu praworządności
Z opublikowanego 21 października raportu „WJP Rule of Law Index 2026” wynika, że nasz kraj może poszczycić się największą poprawą wskaźnika praworządności na świecie w ciągu ostatnich trzech lat. Od 2023 roku wynik Polski wzrósł o 4,22 proc. To szczególnie istotne, ponieważ w większości badanych państw sytuacja się pogarsza.
Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek podkreślił, że praworządność nie jest abstrakcyjnym sporem prawników, lecz przekłada się na bezpieczeństwo obywateli w sądzie, pewność obrotu gospodarczego i stabilność portfeli Polaków. „Podczas gdy w 62 proc. państw świata praworządność spada, a rządy autorytarne podporządkowują sobie wymiar sprawiedliwości, Polska notuje największy trzyletni wzrost tego wskaźnika na całym globie” – dodał minister.
Wyniki Polski w liczbach
W tegorocznym zestawieniu Polska zajęła 32. miejsce wśród 143 państw i jurysdykcji, uzyskując wynik 0,67 w skali od 0 do 1. W obszarze ograniczenia władzy rządu oraz niezależnego nadzoru nad instytucjami odnotowano skok o ponad 16 proc. Autorzy raportu wskazują, że pozytywne zmiany w Polsce są związane z odbudową demokratycznych mechanizmów kontroli władzy oraz zabezpieczeń instytucjonalnych.
Dla ministra Żurka raport przynosi twarde dane ekonomiczne: państwa z wynikiem powyżej 0,66 utrzymują wysoki rating inwestycyjny i niższe koszty obsługi długu, a kraje przekraczające próg 0,60 skutecznie chronią obywateli przed skokami inflacji.
Globalne tendencje spadkowe
Najnowszy raport World Justice Project pokazuje niepokojące trendy. W 62% badanych państw poziom praworządności uległ pogorszeniu. To już dziewiąty rok z rzędu, w którym liczba państw odnotowujących spadki przewyższa liczbę tych, w których sytuacja się poprawia. Szczególnie niepokojące są tendencje dotyczące niezależności sądownictwa i ochrony podstawowych praw obywatelskich. W 64% państw pogorszyła się sytuacja w obszarze wymiaru sprawiedliwości w sprawach cywilnych, a w 58% – w sprawach karnych. W 63% krajów osłabieniu uległa zdolność sądów do ograniczania władzy wykonawczej.
Na tym tle Polska utrzymuje kierunek poprawy. Wśród pozytywnych zmian odnotowanych w naszym kraju znalazły się zwiększenie dostępności wymiaru sprawiedliwości w sprawach cywilnych oraz poprawa w zakresie równego traktowania i przeciwdziałania dyskryminacji.
Odbudowa praworządności – proces wymagający konsekwencji
Poprawa pozycji Polski w międzynarodowych ocenach praworządności rozpoczęła się w 2024 roku, kiedy nasz kraj po raz pierwszy od ośmiu lat awansował w rankingu World Justice Project. Najnowsze wyniki potwierdzają utrzymywanie się pozytywnej tendencji. Jednocześnie pokazują, że proces odbudowy praworządności nie został zakończony. Polska zajmuje obecnie 24. miejsce w grupie 31 państw Unii Europejskiej, EFTA i Ameryki Północnej. Nadal istnieje więc potrzeba dalszego wzmacniania niezależności sądów, stabilności instytucji państwa oraz skuteczności ochrony praw obywateli.
Ministerstwo Sprawiedliwości kontynuuje działania ukierunkowane na przywracanie konstytucyjnych standardów funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Obejmują one m.in. reformę Krajowej Rady Sądownictwa, rozwiązanie problemu statusu sędziów powołanych z udziałem KRS ukształtowanej po 2017 roku, wykonywanie orzeczeń trybunałów europejskich oraz usprawnianie pracy sądów. Celem tych działań jest zapewnienie każdemu obywatelowi prawa do niezależnego, bezstronnego i sprawnie działającego sądu.
Czym jest Rule of Law Index?
World Justice Project Rule of Law Index to coroczny, międzynarodowy raport oceniający przestrzeganie zasad państwa prawa. Badanie obejmuje osiem obszarów, w tym ograniczenia władzy rządowej, brak korupcji, otwartość instytucji publicznych, ochronę praw podstawowych, bezpieczeństwo, skuteczność egzekwowania prawa oraz funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości w sprawach cywilnych i karnych. Edycja 2026 obejmuje 143 państwa i jurysdykcje. Jej wyniki opierają się na ponad 215 tysiącach badań gospodarstw domowych oraz 3400 ankietach przeprowadzonych wśród prawników i ekspertów.
Pełny raport dostępny jest na stronie World Justice Project.
Źródło: Ministerstwo Sprawiedliwości
Fot. gov.pl
