Październik to miesiąc, w którym od lat zwraca się szczególną uwagę na profilaktykę raka piersi. W 2026 roku kampania „Różowy Październik” realizowana jest przez Stowarzyszenie Klub Śląskich Amazonek w Katowicach – najstarszą organizację w województwie śląskim wspierającą kobiety z rakiem piersi od 1993 roku – we współpracy z katowicką Fundacją Fabian Digital. Jej główne przesłanie jest jedno: rak piersi wykryty wcześnie w zdecydowanej większości przypadków daje się skutecznie wyleczyć.
Co oznacza wczesne wykrycie?
O wczesnym wykryciu mówimy, gdy nowotwór jest mały, ograniczony do piersi i nie dał przerzutów do węzłów chłonnych ani innych narządów. Lekarze klasyfikują to jako stadium 0, I lub II. Najwcześniejszą postacią jest rak przedinwazyjny (in situ), w którym komórki nowotworowe znajdują się wyłącznie wewnątrz przewodu mlecznego i nie przekroczyły jego ściany. Taka zmiana nie daje przerzutów, a rokowanie jest bardzo dobre. Najczęściej wykrywa się ją w mammografii jako skupisko drobnych mikrozwapnień, zanim pojawią się jakiekolwiek objawy.
Dlaczego stadium choroby ma tak duże znaczenie
Im wcześniej rak zostanie rozpoznany, tym większe są szanse na całkowite wyleczenie, mniej obciążające jest leczenie, częściej można zachować pierś (operacja oszczędzająca daje wtedy takie same szanse jak mastektomia), rzadziej potrzebna jest intensywna chemioterapia, a cały proces leczenia trwa krócej. Gdy choroba jest bardziej zaawansowana, leczenie zwykle trwa dłużej i łączy więcej metod: chemioterapię, operację, radioterapię i leczenie celowane. Rak piersi z przerzutami odległymi (stadium IV) zazwyczaj nie jest już całkowicie wyleczalny, choć dzięki nowoczesnym lekom wiele kobiet żyje z nim latami.
Dlaczego wczesnego raka nie da się zauważyć bez badań
Wczesny rak piersi zazwyczaj nie boli i nie daje żadnych objawów. Kobieta czuje się dobrze, nic jej nie niepokoi i nie ma powodu, by iść do lekarza. Ból nie jest typowym objawem raka piersi, zwłaszcza we wczesnym stadium, dlatego jego brak niczego nie wyklucza. Palcami wyczuwa się zwykle zmiany o średnicy około centymetra. Mammografia pozwala uwidocznić zmiany dużo mniejsze, nawet kilkumilimetrowe, a także mikrozwapnienia, których w ogóle nie da się wyczuć. Badania wykazały, że u kobiet w wieku 50–69 lat regularna mammografia zmniejsza umieralność z powodu raka piersi o 25–30%.
Dlaczego w Polsce wciąż wykrywamy za późno
Odsetek kobiet, które wracają do zdrowia po leczeniu raka piersi, jest w Polsce niższy niż w krajach Europy Zachodniej. Eksperci wskazują, że główną przyczyną jest zbyt późne rozpoznanie. Wiele kobiet trafia do lekarza dopiero wtedy, gdy guz jest duży albo pojawiły się wyraźne objawy. Powody są różne: część kobiet nie wie, że przysługuje im bezpłatna mammografia bez skierowania, część odkłada badania z braku czasu, wiele po prostu się boi – diagnozy, bólu podczas badania, leczenia. Zdarza się też, że kobiety zauważają zmianę, ale czekają tygodniami albo miesiącami, licząc, że sama minie.
Co możesz zrobić, żeby nie przegapić tego momentu
- Regularna mammografia – kobiety w wieku 45–74 lat mogą wykonać mammografię bezpłatnie co 2 lata, bez skierowania, w pracowni lub w mammobusie.
- Samobserwacja piersi – raz w miesiącu obejrzyj i zbadaj piersi, by poznać swoje ciało i szybciej zauważyć zmianę. Samobadanie nie zastępuje mammografii, ale ją uzupełnia.
- Badanie u lekarza – podczas wizyty u ginekologa poproś o badanie piersi, jeśli lekarz sam go nie zaproponuje. Młodsze kobiety mogą w razie potrzeby otrzymać skierowanie na USG.
- Szybka reakcja na zmiany – jeśli zauważysz coś nowego, nie czekaj, aż samo minie. Z niepokojącym objawem możesz iść do lekarza rodzinnego, ginekologa albo do poradni onkologicznej, do której nie potrzebujesz skierowania.
- Znajomość historii rodzinnej – jeśli w Twojej rodzinie były przypadki raka piersi lub jajnika, zwłaszcza u młodych kobiet, porozmawiaj z lekarzem o indywidualnym planie badań i ewentualnym skierowaniu do poradni genetycznej.
Czas to najcenniejsze, co mamy
W leczeniu raka piersi dokonał się ogromny postęp. Mamy nowoczesne leki, precyzyjną radioterapię, operacje oszczędzające pierś i możliwość rekonstrukcji. Najlepsze efekty przynoszą one jednak wtedy, gdy choroba zostanie wykryta wcześnie. Nie odkładaj badań na później – to kilka minut, które mogą zmienić bardzo wiele.
Pełna baza wiedzy, ze źródłami przy każdym artykule, jest dostępna na stronie: amazonkikatowice.pl/baza-wiedzy-o-nowotworach-u-kobiet. Materiał ma charakter wyłącznie edukacyjny i nie stanowi porady medycznej.
Źródło: ngo.pl
Fot. publicystyka.ngo.pl
