Na posiedzeniu 6 października 2026 roku Rada Ministrów zaakceptowała dokument podsumowujący kroki, jakie Polska podjęła, aby wywiązać się z zaleceń Rady Unii Europejskiej w ramach procedury nadmiernego deficytu (EDP). Informacja ta jest elementem półrocznego cyklu sprawozdawczego, który Polska realizuje od momentu objęcia jej procedurą w lipcu 2024 roku.
Kontekst procedury nadmiernego deficytu
Procedura nadmiernego deficytu została uruchomiona wobec Polski w lipcu 2024 roku. W styczniu 2025 roku Rada UE zobowiązała nasz kraj – podobnie jak inne państwa członkowskie objęte EDP – do składania raportów z postępów co sześć miesięcy, począwszy od 30 kwietnia 2025 roku, aż do momentu trwałego obniżenia deficytu poniżej 3% PKB. Dokumenty te przyjmują dwie formy: wiosną są to Sprawozdania z wdrażania „Średniookresowego planu budżetowo-strukturalnego na lata 2025–2028”, a jesienią – Informacje o działaniach podjętych przez Polskę.
Wiosną 2026 roku Komisja Europejska pozytywnie oceniła realizację zaleconej ścieżki wydatków za 2025 rok, zarówno w ujęciu rocznym, jak i skumulowanym dla lat 2024–2025. Dzięki temu utrzymano zawieszenie procedury wobec Polski. Oznacza to, że na razie nie są podejmowane dalsze kroki, ale procedura pozostaje otwarta – deficyt nie został bowiem trwale obniżony poniżej progu 3% PKB. Państwa z zawieszoną procedurą nadal muszą przestrzegać rekomendacji Rady.
Prognozy wydatków i klauzula wyjścia
Zgodnie z przyjętą Informacją, tempo wzrostu wydatków netto sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2025–2027 będzie wyższe od zaleconego przez Radę UE. Głównym powodem są zwiększone wydatki na obronność. Jednak odchylenie to mieści się w elastyczności przyznanej Polsce w lipcu 2025 roku w ramach tzw. krajowej klauzuli wyjścia, związanej z wysokim poziomem nakładów na obronę. Skumulowane odchylenie od ścieżki wydatków ma wynieść w 2027 roku 1,1% PKB, co jest wartością niższą niż dopuszczalny limit w ramach klauzuli (1,5% PKB). Uwzględniając tę elastyczność, zapewniona zostanie spójność z zaleceniami Rady – brak odchylenia od zaleconego skumulowanego tempa wzrostu wydatków w latach 2025–2027.
Działania dochodowe i ryzyka
W 2027 roku rząd planuje kontynuować wzmacnianie strony dochodowej sektora finansów publicznych. Łączny szacowany skutek istotnych dyskrecjonalnych działań dochodowych (DRM) ma wynieść około 1% PKB, czyli ponad 40 miliardów złotych. Będzie to najwyższy wynik od objęcia Polski procedurą nadmiernego deficytu w 2024 roku. Na pakiet składają się między innymi: reformy w obszarze podatków dochodowych, podwyżka akcyzy na napoje alkoholowe i wyroby tytoniowe oraz wprowadzenie podatku cyfrowego.
Jako pozytywny czynnik ryzyka dla prognozy wskazano działania na rzecz zwiększenia efektywności Krajowej Administracji Skarbowej, które mogą przynieść dodatkowe wpływy budżetowe. Negatywnym czynnikiem są natomiast potencjalne weta Prezydenta RP wobec rządowych projektów ustaw zwiększających dochody. Brak ich wejścia w życie mógłby utrudnić przestrzeganie ścieżki wydatków netto, a nawet uruchomić procedury ostrożnościowe z ustawy o finansach publicznych, co wymusiłoby silniejsze dostosowania fiskalne w kolejnych latach i zahamowało dynamikę wzrostu gospodarczego.
W zależności od sytuacji budżetowej i faktycznych skutków zaplanowanych działań, kolejne kroki zapewniające realizację zaleceń EDP będą przedstawiane w następnych Sprawozdaniach z wdrażania Średniookresowego planu budżetowo-strukturalnego oraz w projektach ustaw budżetowych na kolejne lata. Tegoroczna ocena Komisji dotycząca prognozy wydatków netto na 2026 rok będzie miała charakter wstępny – wiążąca ocena 2026 roku nastąpi wiosną 2027 roku.
Źródło: Ministerstwo Finansów
Fot. gov.pl
