Konsultacje ramowej koncepcji Strategii Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego
3 listopada 2026 r. rozpoczęły się konsultacje społeczne „Ramowej koncepcji Strategii Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego”. Potrwają one 21 dni – do 24 listopada 2026 r. Dokument został zaprezentowany na posiedzeniu Podkomisji stałej do spraw współpracy z organizacjami pozarządowymi 5 listopada. Dyskusja na ten temat była jedynym punktem obrad.
Autorów strategii reprezentował Łukasz Jachimowicz, dyrektor Departamentu Społeczeństwa Obywatelskiego. Wyjaśnił, że upubliczniony dokument to „dokument horyzontalny” i „szkielet” przyszłej strategii. Przedstawił również działania poprzedzające jego powstanie: zbieranie informacji od resortów o współpracy z organizacjami, ankietę internetową wśród organizacji (przełom maja i czerwca), warsztaty z członkami Rady Działalności Pożytku Publicznego oraz diagnozę przygotowaną przez firmę zewnętrzną.
Wnioski z diagnozy
Z diagnozy wynika, że społeczeństwo obywatelskie ma duży potencjał mobilizacyjny i organizacyjny. Organizacje działają głównie lokalnie, a Polacy coraz częściej angażują się społecznie – choć jest to zaangażowanie okazjonalne. Aktywność lokalna zależy od niewielkiej grupy liderów. Do negatywnych wniosków zaliczono: niski poziom kapitału społecznego i zaufania, niestabilność finansową organizacji, nierówności rozwojowe między organizacjami, przeciążenie liderów oraz niedostateczne partnerskie relacje między państwem a społeczeństwem obywatelskim.
Cele strategii
Dyrektor DSO wymienił następujące cele: Polska jako państwo, w którym obywatele są aktywni i angażują się w sprawy wspólne; ludzie ufają sobie i współpracują; społeczności lokalne są silne i zintegrowane; organizacje są stabilne finansowo, profesjonalne i innowacyjne; organizacje i administracja współpracują na zasadach partnerstwa; NGO-sy mają wpływ na tworzenie polityk publicznych; społeczeństwo obywatelskie jest ważnym elementem odporności i bezpieczeństwa państwa.
Kolejne kroki
Po zakończeniu konsultacji ramowej koncepcji (obecny etap) planowane jest rozpatrzenie uwag i przygotowanie raportu z konsultacji. Następnie strategia zostanie skierowana do Komitetu Koordynacyjnego do spraw Polityki Rozwoju. Kolejne etapy to prace nad wpisem do wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów, konsultacje i uzgodnienia, przygotowanie kolejnej wersji i skierowanie jej na Radę Ministrów. Dyrektor Jachimowicz uściślił, że finał tych prac przewidywany jest na połowę 2027 r.
Pytania organizacji pozarządowych
Przedstawiciele organizacji zgłosili szereg pytań. Piotr Frączak z Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych pytał o miejsce strategii w systemie innych dokumentów strategicznych rządu, co – jego zdaniem – wpłynie na powagę przyjętych rozwiązań. Chciał też wiedzieć, czy można zapoznać się z głosami organizacji zebranymi w ankiecie, z diagnozą oraz informacjami od resortów. Wyraził zaniepokojenie, że za wdrożenie strategii mają odpowiadać Komitet ds. Pożytku Publicznego i Rada Działalności Pożytku Publicznego – ciała o słabej pozycji w rządzie. Jego zdaniem „strategia nie będzie miała zębów”.
Julia Kluczyńska z Forum Darczyńców w Polsce pytała, czy w pracach nad strategią zostaną wykorzystane założenia do Strategii Rozwoju Filantropii przekazane departamentowi. Chciała też wiedzieć, czy w konsultacjach należy komentować ramową koncepcję, czy proponować konkretne działania. Przedstawiciel Polskiej Rady Organizacji Młodzieżowych postulował powiązanie strategii z Krajową Strategią Młodzieżową.
Dostęp do dokumentów
Dyrektor Jachimowicz wyjaśnił, że ramowa koncepcja to szkielet, który ma zostać uzupełniony propozycjami organizacji. Oznacza to, że już podczas konsultacji III sektor powinien zaproponować konkretne rozwinięcia, w tym propozycje zmian prawa. Diagnoza – według dyrektora – jest dokumentem publicznym, ale departament nie planuje jej upublicznienia; zainteresowani mogą wystąpić o jej udostępnienie w trybie dostępu do informacji publicznej. Okazało się również, że nie można uzyskać od departamentu propozycji zgłoszonych przez organizacje (było ich około 200). Dyrektor wyjaśnił, że podczas zbierania danych ankietowych nie zadbano o właściwe zgody w ramach ochrony danych osobowych. Departament będzie starał się udostępnić ten materiał, zabiegając obecnie o zgody. Założenia strategii powinny wyznaczać działania „wszystkich innych instytucji”, w tym Narodowego Instytutu Wolności. Inne strategie (m.in. dotyczące filantropii czy wolontariatu) będą wykorzystywane, jednak – jak tłumaczył dyrektor – ogólny charakter strategii nie pozwala na pomieszczenie w niej wszystkiego.
Źródło: ngo.pl
Fot. publicystyka.ngo.pl
