Dezinformacja jako zagrożenie systemowe
Z najnowszej edycji raportu „Dezinformacja oczami Polaków” wynika, że aż 77% obywateli miało styczność z fałszywymi informacjami, a 79% dostrzega wzrost ich skali w ciągu ostatnich pięciu lat. Badanie, przeprowadzone w maju 2026 roku na zlecenie Fundacji Digital Poland, pokazuje, że dezinformacja jest postrzegana jako poważne zagrożenie systemowe – 75% respondentów uznaje ją za istotny problem, a 47% ocenia, że operacje wpływu stanowią zagrożenie dla bezpieczeństwa Polski porównywalne z klasycznym atakiem zbrojnym.
Najbardziej zagrożone obszary
Polacy wskazują, że dezinformacja najbardziej zagraża bezpieczeństwu narodowemu (39%), spójności społecznej (37%) oraz procesom demokratycznym (31%). Raport podkreśla, że fałszywe narracje nie są już jedynie przypadkowymi plotkami, ale celowym narzędziem wpływu, które może osłabiać państwo i pogłębiać podziały.
Skala i podatność na fake newsy
Aż 91% badanych potwierdziło znajomość co najmniej jednej z 30 analizowanych fałszywych informacji. Średnia popularność pojedynczego fake newsa wynosi 34%. Szczególnie niepokojąca jest grupa osób silnie podatnych – co piąty Polak zgadza się z połową fałszywych teorii, a co dziesiąty z prawie wszystkimi. Największy rezonans mają fake newsy z obszaru energetyki (średnia popularność 39%), a także zdrowia, polityki, klimatu i nowych technologii.
Źródła dezinformacji i rola AI
Za główne źródła dezinformacji Polacy uznają krajowych polityków (45%) oraz boty i trolle AI (43%). Wysoko plasują się także influencerzy (35%) i pseudonaukowcy (31%). Social media pozostają głównym kanałem dystrybucji fake newsów – wskazuje je 66% badanych, co stanowi wzrost w porównaniu z 55% w 2024 roku. Nowym zagrożeniem jest sztuczna inteligencja – co piąty badany zetknął się z treściami wygenerowanymi przez AI, a 45% deklaruje kontakt z deepfake.
Paradoks wolności słowa a potrzeba działań
Polacy oczekują zdecydowanych działań: 73% popiera szybkie usuwanie fake newsów, a 72% blokowanie kont regularnie szerzących dezinformację. Jednocześnie 45% obawia się nadmiernego usuwania treści, a 40% broni wolności słowa nawet kosztem publikacji fałszywych informacji. Jak zauważa dr Michał Boni, prezes Fundacji Digital Poland, „Polacy nie dzielą się na dwa proste obozy – te postawy się przenikają”.
Emocje napędzają dezinformację
Raport wskazuje, że dezinformacja działa poprzez emocje – 57% Polaków uważa, że algorytmy social mediów promują treści wywołujące silne emocje. Najczęściej wykorzystywane są strach (60%) i gniew (46%). Skutkiem jest pogłębianie podziałów – 75% badanych sądzi, że społeczeństwo jest dziś bardziej podzielone niż kilka lat temu, a 72% wskazuje, że fake newsy zwiększają napięcia między grupami.
Oczekiwane rozwiązania
Polacy chcą edukacji medialnej w szkołach (69%), ograniczania botów poprzez rejestrację użytkowników (69%) oraz wysokich kar dla platform cyfrowych (67%). Fact-checking pozostaje słabo rozpoznawalny – tylko 24% słyszało o organizacjach fact-checkingowych, a najpopularniejszy Demagog zna 39% z nich. Raport dostępny jest bezpłatnie na stronach Fundacji Digital Poland.
Źródło: ngo.pl
Fot. publicystyka.ngo.pl
