Ministerstwo Edukacji Narodowej przygotowało projekt nowelizacji Karty Nauczyciela, który ma gruntownie zmienić zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej nauczycieli. Propozycje, nad którymi pracowano z udziałem związków zawodowych, samorządów oraz przewodniczących komisji dyscyplinarnych, mają przyspieszyć postępowania, wprowadzić mediacje i lepiej chronić zarówno nauczycieli, jak i uczniów.
Krótsze postępowania dyscyplinarne
Obecnie przepisy nie precyzują, w jakim terminie powinna odbyć się rozprawa przed komisją dyscyplinarną, co w praktyce prowadzi do wielomiesięcznych oczekiwań na rozstrzygnięcie. Projekt zakłada, że rzecznik dyscyplinarny będzie miał 7 dni na wszczęcie postępowania wyjaśniającego od otrzymania polecenia. Rozprawa przed komisją pierwszej instancji ma się odbyć najpóźniej w ciągu dwóch miesięcy od otrzymania wniosku, a przed komisją odwoławczą – w ciągu pięciu miesięcy od otrzymania odwołania. Wprowadzenie tych terminów ma ułatwić identyfikację przypadków przewlekłości i umożliwić reakcję, gdy postępowanie nie jest prowadzone sprawnie.
Projekt ogranicza także możliwość przedłużania postępowań przez wielokrotne nieobecności lub ponawianie wniosków o wyłączenie członków składu orzekającego opartych na tych samych okolicznościach. W przypadkach o znikomej społecznej szkodliwości czynu postępowanie będzie mogło być umorzone. Nauczyciel, który nie kwestionuje zarzutów, będzie mógł wystąpić o uznanie winy i wymierzenie kary bez pełnego postępowania dowodowego, co przyspieszy zakończenie spraw.
Mediacja jako alternatywa
Projekt wprowadza możliwość dobrowolnej mediacji w sprawach, których charakter na to pozwala. Dyrektor szkoły lub organ prowadzący będzie mógł skierować strony do mediacji, jeśli pozwoli na to charakter sprawy. Mediacja nie będzie jednak możliwa, gdy czyn nosi znamiona przestępstwa, a w sprawach dotyczących naruszenia praw dziecka nie zwolni z obowiązku zawiadomienia rzecznika dyscyplinarnego. W mediacjach z udziałem dziecka będzie ono reprezentowane przez rodzica, opiekuna prawnego lub osobę sprawującą pieczę zastępczą.
Proporcjonalne kary i ochrona nauczycieli
Katalog kar ma stać się bardziej elastyczny – wprowadzona zostanie kara upomnienia, a nagana z ostrzeżeniem zostanie zastąpiona naganą. W przypadku kary zwolnienia z pracy okres zakazu zatrudnienia w zawodzie nauczyciela będzie można ustalić od 6 miesięcy do 3 lat, w zależności od wagi przewinienia. W najpoważniejszych sprawach nadal możliwe będzie wydalenie z zawodu.
Projekt wzmacnia również gwarancje nauczyciela przed zawieszeniem. Dyrektor będzie miał obowiązek umożliwić nauczycielowi przedstawienie stanowiska przed podjęciem decyzji o zawieszeniu. Nauczyciel otrzyma prawo dostępu do akt dotyczących zawieszenia i będzie mógł odwołać się zarówno od samego zawieszenia, jak i od decyzji o obniżeniu wynagrodzenia w tym okresie. Dyrektor będzie miał 7 dni na przekazanie odwołania do komisji dyscyplinarnej.
Skuteczniejsza ochrona dzieci
Organ sprawujący nadzór pedagogiczny będzie miał obowiązek zawiadomić rzecznika dyscyplinarnego w przypadku podejrzenia naruszenia praw i dobra dziecka przez nauczyciela lub dyrektora. W przesłuchaniach świadków poniżej 18. roku życia psycholog będzie sporządzał pisemną opinię o przebiegu przesłuchania, co ma pomóc komisji w ocenie zeznań. Nowo powoływani rzecznicy dyscyplinarni będą musieli mieć wyższe wykształcenie prawnicze, a postępowania będą mogły być prowadzone zdalnie.
Projekt ustawy został skierowany do opiniowania i konsultacji. Planowany termin wejścia w życie nowych przepisów to 1 września 2027 r. Do postępowań wszczętych przed tą datą stosowane będą dotychczasowe przepisy.
Źródło: Ministerstwo Edukacji Narodowej
Fot. gov.pl
