Niedobory wody, a nie same wzrosty temperatur, mogą w najbliższych dekadach decydować o tym, ile zapłacimy za pszenicę. Do takich wniosków doszedł międzynarodowy zespół badaczy, którego praca ukazała się na łamach czasopisma „Earth’s Future”.
Historia, która ostrzega
Autorzy prześledzili dane z lat 2000–2021 i znaleźli wyraźny związek między powierzchnią upraw pszenicy dotkniętą silnym niedoborem wody (wskaźnik SWS) a światowymi cenami ziarna. Kluczowy okazał się okres czterech miesięcy przed zbiorami – wtedy brak wody najbardziej ogranicza plony, a więc i podbija ceny na giełdach.
Modele opracowane przez naukowców tłumaczą od 61 do 68 proc. zmienności cen pszenicy, a model łączony – nawet 74 proc. To pokazuje, jak mocno rynek reaguje na warunki hydrologiczne w głównych regionach produkcyjnych: w USA, Rosji, Ukrainie czy Australii.
Co czeka nas po 2030 roku?
Prognozy na lata 2031–2050 nie napawają optymizmem. W scenariuszu ograniczenia emisji gazów cieplarnianych średnia cena pszenicy może wzrosnąć do około 294 dolarów za tonę (1080 zł). Przy wysokich emisjach sięgnęłaby 327 dolarów za tonę (1200 zł). Dla porównania średnia z lat 2001–2020 to około 193 dolarów za tonę – wzrost wyniósłby więc odpowiednio 52 i 69 proc.
Jeszcze większe różnice pojawiają się w prognozach długoterminowych. Jeśli średnia globalna temperatura wzrośnie o 2°C względem okresu 1951–1980, cena pszenicy osiągnie około 273 dolarów za tonę. Przy ociepleniu o 3°C – już około 364 dolarów za tonę (1340 zł). W takim scenariuszu realna cena pszenicy mogłaby być nawet trzykrotnie wyższa niż w 2010 roku.
Susze coraz częstsze
Problem nie jest odległą wizją. W latach 1911–2020 poważny niedobór wody obejmował średnio około 5 proc. światowego areału pszenicy. Jednak w latach takich jak 2000, 2010, 2012 czy 2020 odsetek ten przekraczał 15 proc. Modele klimatyczne wskazują, że wraz ze wzrostem temperatury obszary narażone na susze będą się powiększać, co może wywierać coraz większą presję na ceny zbóż.
Ograniczenia badania
Naukowcy zastrzegają, że ich wyniki nie są prognozą konkretnych cen w danym roku. Model koncentruje się wyłącznie na zależności między niedoborem wody a ceną i nie uwzględnia takich czynników jak zmiany liczby ludności, postęp hodowlany czy rozwój nawadniania. Mimo to badanie dostarcza ważnych wskazówek dotyczących ryzyka związanego z klimatem dla globalnego bezpieczeństwa żywnościowego.
Opracowano na podstawie: Trnka M. i in., „Climate-Induced Severe Water Scarcity Events as Harbingers of Global Wheat Price”, Earth’s Future, 2026.
Źródło: Agropolak.pl
Fot. Pexels / rol Estrell
