Od 8 lipca 2026 roku obowiązuje w Polsce ustawa o szczególnych środkach ochrony w postępowaniu cywilnym osób uczestniczących w debacie publicznej. Ministerstwo Sprawiedliwości uruchomiło specjalną sekcję na swojej stronie internetowej, która ma pomóc obywatelom zrozumieć, czym są powództwa typu SLAPP i jak się przed nimi bronić.
Czym jest SLAPP?
SLAPP to skrót od angielskiego Strategic Lawsuits Against Public Participation – czyli powództwa strategiczne wymierzone w uczestników debaty publicznej. Ich celem nie jest dochodzenie rzeczywistych roszczeń, lecz zastraszenie i zniechęcenie do zabierania głosu w sprawach istotnych dla społeczeństwa. Ofiarami takich działań padają najczęściej dziennikarze, aktywiści oraz organizacje społeczne.
Jak rozpoznać powództwo typu SLAPP?
Resort sprawiedliwości opublikował katalog przesłanek, które mogą świadczyć o tym, że mamy do czynienia z SLAPP. Wśród nich wymienia się:
- nieproporcjonalność żądania w stosunku do rzeczywistego naruszenia,
- wszczynanie wielu postępowań dotyczących tej samej debaty publicznej,
- groźby i zastraszanie pozwanego,
- wykorzystywanie przewagi finansowej lub wpływów do wywierania presji.
Możliwości obrony
Nowe przepisy przewidują szereg instrumentów, które mają przyspieszyć zakończenie postępowania i obniżyć koszty obrony. Pozwany może złożyć wniosek o uznanie powództwa za SLAPP, o jego oddalenie jako oczywiście bezzasadnego, o zobowiązanie powoda do złożenia kaucji, a także o nałożenie na niego grzywny. Możliwe jest również ubieganie się o zwrot kosztów zastępstwa procesowego w pełnej wysokości.
Gdzie szukać pomocy?
Strona Ministerstwa Sprawiedliwości zawiera informacje o dostępnych formach wsparcia, takich jak nieodpłatna pomoc prawna, zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu, a nawet pomoc psychologiczna. Znajdziemy tam również dane o organizacjach pozarządowych przeciwdziałających SLAPP, ich kampaniach i materiałach edukacyjnych.
Materiał został przygotowany we współpracy z Helsińską Fundacją Praw Człowieka, Siecią Obywatelską Watchdog Polska oraz Fundacją Batorego. Na stronie dostępne są także orzeczenia sądów, publikacje i informacje o szkoleniach dla prawników i samorządów zawodowych.
„Nowy rozdział w ochronie wolności słowa i debaty publicznej” – tak resort sprawiedliwości opisuje wprowadzone rozwiązania.
Więcej informacji można znaleźć na stronie: Ochrona przed SLAPP – Ministerstwo Sprawiedliwości.
Źródło: Ministerstwo Sprawiedliwości
Fot. gov.pl
