Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej ogłosiło uruchomienie trzech nowych konkursów w ramach Programu Rozwój Lokalny, finansowanego z Funduszy Norweskich. Łączna kwota przeznaczona na te nabory to ponad 700 milionów złotych. Jak podkreślił wiceminister Jan Szyszko podczas Kongresu Polityki Miejskiej i Regionalnej w Krakowie, podział środków został opracowany na podstawie strategii terytorialnych.
Nabory startują 23 października 2026 roku, a wnioski będzie przyjmować Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej. O finansowanie mogą ubiegać się samorządy, przede wszystkim miasta subregionalne. Wnioski można składać wyłącznie elektronicznie za pośrednictwem platformy ePUAP lub systemu e-Doręczenia, z kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Termin składania dokumentów upływa 22 stycznia 2027 roku. Każdy samorząd może złożyć tylko jeden wniosek w danym naborze.
Zrównoważone miasto – 314,5 mln zł
Pierwszy konkurs, „Zrównoważone miasto”, dysponuje budżetem 314,5 mln zł. Wartość dofinansowania dla pojedynczego projektu wynosi od 8,5 mln zł do 14,8 mln zł. O wsparcie może ubiegać się 68 polskich miast, m.in. Bełchatów, Będzin, Biała Podlaska, Chełm, Elbląg, Ełk, Jelenia Góra, Kalisz, Legnica, Nowy Sącz, Płock, Przemyśl, Sopot, Suwałki, Wałbrzych, Zakopane i Zamość. Są to regionalne aglomeracje miejskie i ośrodki subregionalne, zgodnie z „Rekomendacjami dla planowania interwencji z zakresu polityki regionalnej w strategiach rozwoju”, przyjętymi przez Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej 2 lipca 2026 r.
Projekty powinny odpowiadać na realne wyzwania stojące przed miastami i poprawiać jakość życia mieszkańców. Samorządy powinny współpracować z partnerami ze swojego obszaru funkcjonalnego, czyli np. okolicznymi gminami, oraz włączyć mieszkańców w planowanie i realizację pomysłów. Każdy projekt musi posiadać obowiązkowy komponent instytucjonalny, obejmujący np. wykorzystanie sztucznej inteligencji, cyberbezpieczeństwo czy tworzenie nowoczesnych centrów obsługi mieszkańca.
Inteligentne miasto – 199,6 mln zł
Drugi konkurs, „Inteligentne miasto”, ma budżet 199,6 mln zł, a dofinansowanie na projekt wynosi od 12,7 mln zł do 21,2 mln zł. O wsparcie może ubiegać się 32 miasta, w tym Warszawa jako metropolia europejska, metropolie krajowe (Gdańsk, Katowice, Kraków, Łódź, Poznań, Szczecin, Wrocław), metropolie ponadregionalne (Białystok, Bydgoszcz, Lublin, Rzeszów, Toruń) oraz krajowe aglomeracje miejskie (m.in. Bielsko-Biała, Bytom, Chorzów, Częstochowa, Gdynia, Gliwice, Kielce, Olsztyn, Opole, Radom, Rybnik, Sosnowiec, Tychy, Zabrze, Zielona Góra).
Konkurs dotyczy wdrażania koncepcji Smart City 4.0 opartej na nowoczesnych technologiach cyfrowych. Dofinansowane zostaną działania nie tylko wykorzystujące innowacje technologiczne, ale także angażujące mieszkańców w procesy decyzyjne, poprawiające zarządzanie danymi miejskimi oraz wzmacniające kompetencje władz lokalnych w zakresie rozwoju inteligentnych miast. Projekty będą się przyczyniać do realizacji Celów Zrównoważonego Rozwoju ONZ.
Odporne miasto – 199,6 mln zł
Trzeci konkurs, „Odporne miasto”, również dysponuje budżetem 199,6 mln zł, a dofinansowanie na projekt wynosi od 12,7 mln zł do 21,2 mln zł. Lista uprawnionych miast jest identyczna jak w konkursie „Inteligentne miasto” – obejmuje 32 miasta. Pieniądze wesprą inicjatywy budujące odporność na sytuacje kryzysowe i zagrożenia naturalne, technologiczne i militarne. Przykładowe projekty to budowa systemów wczesnego ostrzegania, monitorowanie zagrożeń, ochrona infrastruktury krytycznej, modernizacja budowli ochronnych czy wdrażanie rozwiązań zwalczających dezinformację.
Finansowanie i partnerstwa
Miasta mogą liczyć na 100% dofinansowania, co oznacza brak konieczności wnoszenia wkładu własnego. Wszystkie objęte wsparciem projekty muszą zakończyć się najpóźniej 30 kwietnia 2031 r.
Projekty można wdrażać w partnerstwie krajowym. Partnerami mogą być polskie gminy i powiaty, polskie spółki komunalne, polskie związki gmin lub związki powiatowo-gminne oraz Ochotnicze Straże Pożarne (tylko nabór „Odporne Miasto”) z obszaru funkcjonalnego gminy wnioskodawcy. We wszystkich projektach mile widziane są partnerstwa z norweskimi gminami. Poszukiwanie partnerów norweskich rozpocznie się po wyborze projektów do dofinansowania.
Kontekst Programu Rozwój Lokalny
Program Rozwój Lokalny o wartości ponad 700 mln zł (168 mln euro z Funduszy Norweskich) jest największym programem 4. edycji Funduszy Norweskich i EOG w Polsce. Jego operatorem jest Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej, które odpowiada za wdrażanie programu, czyli ogłaszanie konkursów, wybór projektów do dofinansowania, kontrolę i rozliczanie projektów.
W poprzedniej, 3. edycji Funduszy Norweskich i EOG również istniał Program Rozwój Lokalny. Był on skierowany do średniej wielkości miast tracących funkcje społeczno-gospodarcze. Wówczas dofinansowanie w wysokości 3,5 mln euro otrzymało 29 miast.
Fundusze Norweskie i EOG to program pomocowy, w którym państwa Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) – Islandia, Liechtenstein i Norwegia – przeznaczają środki na rozwój 15 krajów UE, w tym Polski. Dzieje się tak dlatego, że te państwa EOG nie są członkami UE, ale korzystają z dobrodziejstw wspólnego rynku towarów i usług. Polska jest największym beneficjentem 4. edycji Funduszy Norweskich i EOG. Nasz kraj dysponuje kwotą 925 mln euro (około 4 mld zł). W poprzedniej edycji było to 809,3 mln euro (prawie 3,5 mld zł).
Fundusze Norweskie i EOG to wspólna nazwa dla dwóch mechanizmów finansowych – Norweskiego Mechanizmu Finansowego (finansowanego przez Norwegię) oraz Mechanizmu Finansowego EOG (finansowanego przez Islandię, Liechtenstein i Norwegię). Program Rozwój Lokalny finansowany jest wyłącznie z Norweskiego Mechanizmu Finansowego, czyli tzw. Funduszy Norweskich.
Ogłoszenia o naborach dostępne są na stronie https://eeagrants.org/pl/poland/calls.
Źródło: Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej
Fot. gov.pl
