Wiosna to okres intensywnych prac w gospodarstwach rolnych, a jednym z kluczowych momentów w uprawie zbóż ozimych i jarych jest osiągnięcie fazy pierwszego kolanka. To właśnie wtedy rośliny wchodzą w decydujący etap rozwoju generatywnego, a decyzje podjęte przez rolnika mają bezpośredni wpływ na końcowy plon. Zrozumienie i prawidłowe rozpoznanie tej fazy, oznaczonej w skali BBCH jako 31, jest więc fundamentem nowoczesnej i precyzyjnej agrotechniki.
Czym jest faza pierwszego kolanka (BBCH 31)?
Faza pierwszego kolanka to moment, w którym źdźbło zbóż zaczyna się wydłużać, a u jego podstawy, tuż nad węzłem krzewienia, wyczuwalne jest pierwsze, charakterystyczne zgrubienie – właśnie „kolanko”. W skali rozwojowej BBCH (Biologische Bundesanstalt, Bundessortenamt und CHemische Industrie) odpowiada to dokładnie kodowi 31. Oznacza to, że na głównym pędzie rośliny znajduje się jeden widoczny międzywęźle, a pierwsze kolanko znajduje się co najmniej 1 cm nad powierzchnią węzła krzewienia.
Jak prawidłowo zidentyfikować tę fazę w łanie?
Rozpoznanie wymaga bezpośredniej obserwacji roślin. Należy wybrać losowo kilka roślin z różnych części pola, delikatnie je wykopać i oczyścić podstawę źdźbła z ziemi. Następnie, poprzez dotyk (palcami należy „przetoczyć” źdźbło od dołu do góry), poszukuje się wyraźnego zgrubienia. Wizualnie, po rozcięciu pędu wzdłuż, można zaobserwować już wykształcony, ale jeszcze bardzo mały, przyszły kłos. Kluczowe jest, aby obserwacje prowadzić na głównym pędzie rośliny, a nie na pędach bocznych, które mogą być w nieco innej fazie.
Znaczenie agrotechniczne fazy BBCH 31
Wejście zbóż w fazę strzelania w źdźbło to sygnał do wykonania szeregu zabiegów ochrony i nawożenia. Roślina w tym momencie intensywnie pobiera składniki pokarmowe i wodę, budując struktury odpowiedzialne za przyszły plon. Jest to również okres zwiększonej wrażliwości na stresy biotyczne i abiotyczne.
Jakie zabiegi można i należy wykonać?
W fazie pierwszego kolanka otwiera się tzw. „okno aplikacyjne” dla wielu kluczowych operacji:
- Regulacja łanu i skracanie źdźbeł: Jest to optymalny termin na zastosowanie regulatorów wzrostu (np. opartych na chlorku chloromekwatu, trineksapaku etylu). Zabieg ten wzmacnia ściany komórkowe, pogrubia źdźbła, poprawia odporność na wyleganie i równomierność dojrzewania.
- Dokarmianie dolistne: Szczególnie istotne jest uzupełnienie mikroelementów takich jak mangan, miedź, bor czy molibden, które są kluczowe dla prawidłowego rozwoju generatywnego i metabolizmu azotu.
- Ochrona fungicydowa: Faza BBCH 31 to często moment zwalczania chorób podstawy źdźbła (np. łamliwości podstawy źdźbła, fuzaryjnej zgorzeli podstawy źdźbła) oraz pierwszych objawów chorób liści (mączniaka, rdzy). Zabieg wykonany w tym czasie ma charakter interwencyjny i zabezpieczający.
- Nawożenie azotem: Dla wielu plantacji jest to termin aplikacji drugiej lub trzeciej dawki azotu, niezbędnej do budowy elementów kłosa i wysokiej jakości białka w ziarnie.
Praktyczne wskazówki i pułapki
Decyzje w fazie pierwszego kolanka muszą być poprzedzone wnikliwą oceną stanu plantacji. Należy wziąć pod uwagę m.in.:
- Gęstość i ogólną kondycję łanu.
- Odczyn i zasobność gleby.
- Pogodę – zabiegi należy wykonywać w optymalnych warunkach (brak opadów, umiarkowana temperatura, niewielki wiatr).
- Zalecenia dla konkretnej odmiany.
Błędem jest ślepe podążanie za kalendarzem bez weryfikacji faktycznej fazy rozwojowej roślin na danym polu. Opóźnienie lub przyspieszenie zabiegu w stosunku do optymalnego terminu może znacznie obniżyć jego skuteczność, a w skrajnych przypadkach nawet zaszkodzić roślinom.
Podsumowując, faza pierwszego kolanka to nie tylko suchy zapis w agrotechnicznej instrukcji. To żywy, dynamiczny moment w cyklu życia zbóż, który wymaga od rolnika wiedzy, uważnej obserwacji i szybkiego, ale przemyślanego działania. Prawidłowe rozpoznanie BBCH 31 i wykonanie w jego oknie odpowiednich zabiegów to inwestycja w stabilność łanu, jego zdrowotność i finalnie – w wysoki plon dobrej jakości.
Foto: pliki.farmer.pl
