Podczas konferencji Impact ’26, prof. Daron Acemoglu, laureat Nagrody Nobla i wykładowca Massachusetts Institute of Technology (MIT), wyraził głębokie zaniepokojenie koncentracją władzy w rękach największych korporacji technologicznych. W wywiadzie udzielonym portalowi money.pl, ekonomista podkreślił, że obecny kierunek rozwoju technologii jest w znacznej mierze dyktowany przez zaledwie kilka globalnych podmiotów.
Porażająca skala dominacji
Według Acemoglu, obecnie pięć lub sześć korporacji posiada decydujący wpływ na wszystkie kluczowe obszary innowacji. Naukowiec zwrócił uwagę, że skala tej dominacji jest porażająca i stanowi poważne wyzwanie dla demokratycznych procesów decyzyjnych. Historycznie, podobne sytuacje miały miejsce w erze trustów naftowych czy kolejowych na przełomie XIX i XX wieku, co doprowadziło do wprowadzenia surowych regulacji antymonopolowych w Stanach Zjednoczonych.
Konsekwencje ekonomiczne i społeczne
Ekspert podkreślił, że nadmierna koncentracja może hamować innowacyjność w dłuższej perspektywie. Gdy kilka firm kontroluje dostęp do danych, algorytmów i infrastruktury, mniejsze podmioty nie mają szans na równą konkurencję. Badania Banku Światowego z 2023 roku wskazują, że w sektorach o wysokim stopniu monopolizacji, tempo wprowadzania przełomowych rozwiązań spada średnio o 15-20%. Acemoglu dodał, że problemem jest nie tylko władza rynkowa, ale także wpływ na debatę publiczną i kształtowanie opinii społecznej.
Potrzeba nowego podejścia regulacyjnego
W ocenie noblisty, odpowiedzią na to wyzwanie powinno być przyjęcie bardziej zdecydowanej polityki antymonopolowej na poziomie międzynarodowym. Przypomniał on, że Unia Europejska, poprzez akty takie jak Digital Markets Act, stara się przeciwdziałać nadużyciom, jednak globalny charakter działalności korporacji wymaga współpracy między państwami. W przeciwnym razie, jak ostrzegł Acemoglu, ryzykujemy utrwalenie systemu, w którym kilka prywatnych podmiotów będzie wyznaczać granice postępu technologicznego dla reszty świata.
Foto: images.pexels.com
