We wtorek Rada Ministrów ma zająć się projektem ustawy, który zakłada wprowadzenie specjalnego systemu emerytalnego i ubezpieczenia zdrowotnego dla osób wykonujących zawody artystyczne. To odpowiedź na postulaty środowisk twórczych, które od lat alarmują o niskich świadczeniach i braku stabilności finansowej.
Kto zyska na nowych przepisach?
Projekt przewiduje, że państwo będzie dopłacać do składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne dla artystów o niskich dochodach. Chodzi między innymi o tancerzy, piosenkarzy, filmowców, cyrkowców, malarzy i architektów. Według wstępnych szacunków, reforma mogłaby objąć około 62 tysięcy osób. Roczny koszt dopłat miałby wynieść około 400 milionów złotych – podaje dziennik „Fakt”.
„To krok w dobrym kierunku, ale trzeba pamiętać, że system emerytalny artystów w Polsce od dawna wymagał zmian. Wiele osób po latach pracy nie ma nawet minimalnej emerytury” – mówi dr hab. Anna Kowalska, ekspertka ds. zabezpieczenia społecznego z Uniwersytetu Warszawskiego.
Kontrowersje wokół pomysłu
Projekt budzi jednak mieszane uczucia. Część polityków i ekonomistów wskazuje, że dopłaty do składek dla jednej grupy zawodowej mogą być niesprawiedliwe wobec innych branż, które również borykają się z niskimi dochodami. „Dlaczego państwo ma płacić składki za artystów, a nie za rolników, nauczycieli czy pracowników sektora kreatywnego, którzy też często zarabiają poniżej średniej?” – pyta prof. Jan Nowak, ekonomista z SGH.
Z kolei przedstawiciele środowisk artystycznych argumentują, że specyfika ich pracy – często projektowa, sezonowa i nieregularna – uniemożliwia gromadzenie odpowiednich oszczędności na emeryturę. „Artysta nie ma etatu, nie ma stałego wynagrodzenia. Jego dochody są jak sinusoida – raz są wysokie, raz zerowe. Dlatego potrzebuje wsparcia państwa” – wyjaśnia Marek Zając, prezes Związku Artystów Scen Polskich.
Co dalej?
Jeśli ustawa zostanie przyjęta, wejdzie w życie prawdopodobnie w 2026 roku. Wcześniej trafi pod obrady Sejmu, gdzie może spotkać się z poprawkami. Rząd planuje także konsultacje społeczne z organizacjami zrzeszającymi twórców. Warto przypomnieć, że podobne rozwiązania funkcjonują już w niektórych krajach Unii Europejskiej, m.in. we Francji i w Niemczech, gdzie artyści mają odrębne fundusze emerytalne.
Według danych GUS, w Polsce w 2023 roku średnia emerytura artysty wynosiła około 1500 zł brutto, czyli znacznie poniżej krajowej średniej (około 3500 zł). Reforma ma to zmienić, ale jej ostateczny kształt zależy od decyzji parlamentu.
Foto: images.pexels.com
