W obliczu rosnących cen surowców i energii, koszty produkcji rolnej w Unii Europejskiej osiągnęły poziom zagrażający opłacalności wielu gospodarstw. W odpowiedzi na te wyzwania, 26 maja odbyło się posiedzenie Rady ds. Rolnictwa i Rybołówstwa (AGRIFISH), podczas którego ministrowie rolnictwa państw członkowskich skupili się na długo oczekiwanym „Planie działań w sprawie nawozów”.
Główne założenia planu
Przyjęty dokument zakłada między innymi uruchomienie wsparcia finansowego w wysokości 400 milionów euro, które ma być przeznaczone bezpośrednio dla rolników dotkniętych skutkami kryzysu nawozowego. Środki te mają pomóc w pokryciu części wydatków związanych z zakupem niezbędnych środków produkcji, takich jak nawozy azotowe, fosforowe czy potasowe, których ceny w ostatnich miesiącach wzrosły nawet o 200-300% w porównaniu z rokiem 2021.
Ponadto, plan przewiduje większą elastyczność w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (WPR). Chodzi m.in. o możliwość czasowego odstąpienia od niektórych wymogów ekologicznych, takich jak obowiązkowe ugorowanie gruntów, aby rolnicy mogli zwiększyć powierzchnię upraw i tym samym zrekompensować sobie straty spowodowane drożyzną. Jak podkreślają eksperci, takie działania są niezbędne, by zapewnić bezpieczeństwo żywnościowe w Europie.
„To nie jest krok w tył w polityce klimatycznej, ale pragmatyczna odpowiedź na nadzwyczajną sytuację. Bez stabilnych dostaw żywności nie ma mowy o zrównoważonym rozwoju” – skomentował jeden z unijnych urzędników, proszący o anonimowość.
Kontekst i znaczenie decyzji
Warto przypomnieć, że problem wysokich kosztów produkcji rolnej nie dotyczy wyłącznie nawozów. Do głównych czynników należą także rosnące ceny paliw, energii elektrycznej oraz pasz. Według danych Eurostatu, wskaźnik cen środków produkcji rolnej w strefie euro wzrósł w pierwszym kwartale 2024 roku o 15% w ujęciu rocznym. W niektórych krajach, takich jak Polska czy Rumunia, sytuacja jest szczególnie trudna ze względu na duże uzależnienie od importu gazu ziemnego, wykorzystywanego do produkcji nawozów azotowych.
Plan przedstawiony na posiedzeniu AGRIFISH jest elementem szerszej strategii UE, mającej na celu uniezależnienie się od dostaw z Rosji i Białorusi, które przed wojną w Ukrainie były głównymi eksporterami nawozów do Europy. W dłuższej perspektywie Komisja Europejska planuje promować rolnictwo precyzyjne, które pozwoli na bardziej efektywne wykorzystanie nawozów, oraz zwiększyć produkcję nawozów organicznych i zielonego amoniaku.
Decyzje podjęte 26 maja spotkały się z mieszanymi reakcjami. Organizacje rolnicze, takie jak Copa-Cogeca, z zadowoleniem przyjęły dodatkowe finansowanie, ale apelują o szybsze wypłaty i mniej biurokracji. Z kolei organizacje ekologiczne, jak Greenpeace, ostrzegają, że poluzowanie wymogów WPR może doprowadzić do degradacji gleb i wód gruntowych. Mimo kontrowersji, jedno jest pewne: unijne rolnictwo stoi przed największym wyzwaniem od czasu kryzysu mlecznego w 2015 roku, a przyjęty plan to dopiero pierwszy krok w długiej drodze do stabilizacji sektora.
Foto: images.pexels.com
