Podczas posiedzenia 22 października 2026 roku posłowie przegłosowali pięć projektów przygotowanych w resorcie sprawiedliwości. Nowe regulacje mają wzmocnić gwarancje prawne obywateli, usprawnić pracę sądów oraz ułatwić dostęp do wymiaru sprawiedliwości. Zmiany obejmują organizację sądownictwa, prawa uczestników procesów karnych, wykonywanie kar, a także współpracę międzynarodową.
Powrót do standardu niezależnego sądu
Pierwsza z ustaw (druk nr 2107) ma uporządkować następstwa uchwał Krajowej Rady Sądownictwa podjętych po zmianie trybu wyboru jej części sędziowskiej. Przepisy określają, jak uregulować status osób powołanych na stanowiska sędziowskie z udziałem KRS ukształtowanej po 2017 roku, oraz jakie skutki dla funkcjonowania sądów niosą te powołania. Jak podkreśla Ministerstwo Sprawiedliwości, celem jest przywrócenie standardów niezależnego i bezstronnego sądu, stabilność orzeczeń oraz większa pewność prawa. Obywatele mają zyskać gwarancję, że ich sprawy trafią do sądów spełniających wymogi Konstytucji RP i prawa europejskiego.
Zrozumiałe pouczenia w procesie karnym
Kolejna nowelizacja Kodeksu postępowania karnego (druki nr 2997 i 3170) ma ułatwić uczestnikom postępowania zrozumienie przysługujących im praw i obowiązków. Pouczenia kierowane do podejrzanych, oskarżonych, pokrzywdzonych i świadków zostaną ujednolicone i uproszczone. Informacje będą formułowane prostszym językiem, publikowane w internecie oraz dostępne w tłumaczeniach na języki obce. Resort zwraca uwagę, że każdy uczestnik procesu powinien rozumieć swoje prawa i wiedzieć, jak z nich korzystać.
Dozór elektroniczny dla większej grupy skazanych
Nowelizacja Kodeksu karnego wykonawczego (druk nr 3009) poszerza krąg osób, które mogą odbywać karę pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego. Z rozwiązania skorzystają także niektórzy skazani na kary krótsze niż trzy lata, którym do końca odbywania kary zostało nie więcej niż półtora roku. Warunkiem będzie spełnienie ustawowych przesłanek; przepisy przewidują wyłączenia dla określonych kategorii sprawców. Zmiany mają służyć skuteczniejszej resocjalizacji, podtrzymaniu więzi rodzinnych i społecznych, ograniczeniu przeludnienia zakładów karnych oraz obniżeniu kosztów wykonywania kar. Dozór elektroniczny pozwala odbywać karę poza zakładem karnym, ale nadal pod ścisłą kontrolą.
Doświadczenie sędziów po 65. roku życia
Sejm przyjął też nowelizację Prawa o ustroju sądów powszechnych i niektórych innych ustaw (druk nr 2867). Reguluje ona zasady delegowania sędziów oraz możliwość dalszego orzekania po ukończeniu 65. roku życia. Sędziowie, którzy zdecydują się pracować po osiągnięciu tego wieku, będą mogli wnioskować o zmniejszenie udziału w przydziale spraw o 50%. Rozwiązanie ma pozwolić lepiej wykorzystać wiedzę i doświadczenie sędziów, usprawnić organizację pracy sądów i zwiększyć elastyczność w zarządzaniu obciążeniem orzeczniczym.
Przekazywanie skazanych z Filipinami
Piąta ustawa (druk nr 3013) wyraża zgodę na ratyfikację umowy między Polską a Republiką Filipin o przekazywaniu osób skazanych. Umowa umożliwi skazanym odbywanie kary w państwie ich obywatelstwa. Ułatwi to utrzymywanie więzi rodzinnych, sprzyjać będzie resocjalizacji i usprawni współpracę prawną w sprawach karnych między oboma krajami.
Uchwalone akty trafią teraz do Senatu, gdzie będą kontynuowane prace legislacyjne. Wejście nowych przepisów w życie wymaga zakończenia całej procedury ustawodawczej.
Źródło: Ministerstwo Sprawiedliwości
Fot. gov.pl
