Pierwszy maja dla wielu Polaków to czas odpoczynku, grillowania i rodzinnych wyjazdów, rozpoczynający długi weekend. Niewiele osób jednak zdaje sobie sprawę, że geneza Święta Pracy sięga końca XIX wieku i wiąże się z dramatycznymi wydarzeniami w amerykańskim przemyśle rolniczym. Kluczową rolę odegrała wówczas chicagowska fabryka maszyn żniwnych McCormick, która dziś kojarzona jest przede wszystkim z włoskimi ciągnikami.
Początki walki o godne warunki pracy
W drugiej połowie XIX wieku Stany Zjednoczone przeżywały gwałtowny rozwój industrializacji. Robotnicy, w tym imigranci z Europy, pracowali po 12–16 godzin dziennie w niebezpiecznych warunkach, bez ubezpieczeń i prawa do strajku. W 1884 roku Amerykańska Federacja Pracy (AFL) wezwała do wprowadzenia ośmiogodzinnego dnia pracy, a 1 maja 1886 roku miał być dniem masowych protestów. To właśnie wtedy w fabryce McCormick, produkującej żniwiarki i inny sprzęt rolniczy, doszło do brutalnej konfrontacji.
Zamieszki na Haymarket
3 maja 1886 roku policja zaatakowała strajkujących robotników McCormick, zabijając co najmniej dwóch z nich. Dzień później, podczas wiecu protestacyjnego na placu Haymarket w Chicago, ktoś rzucił bombę w stronę funkcjonariuszy. W wyniku wybuchu i chaotycznej strzelaniny zginęło kilkanaście osób, a dziesiątki zostały rannych. Wydarzenia te, nazwane później „zamieszkami na Haymarket”, stały się symbolem walki o prawa pracownicze i bezpośrednio przyczyniły się do ustanowienia Międzynarodowego Dnia Solidarności Ludzi Pracy.
„Święto Pracy nie jest tylko dniem wolnym od pracy, ale przypomnieniem, że godne warunki zatrudnienia nie zostały dane raz na zawsze – trzeba o nie stale walczyć” – podkreślają historycy ruchu robotniczego.
Ewolucja święta w Polsce i na świecie
W Polsce Święto Pracy obchodzone jest od 1890 roku, ale w czasach PRL zostało zinstrumentalizowane przez władze komunistyczne jako element propagandy. Po 1989 roku powróciło do swojego pierwotnego, społecznego znaczenia. Warto dodać, że w wielu krajach, np. w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie, Święto Pracy obchodzi się w pierwszy poniedziałek września, co wynika z chęci odcięcia się od radykalnych wydarzeń w Chicago. Mimo to, pierwszomajowe demonstracje nadal odbywają się w ponad 80 krajach na całym świecie.
Dziedzictwo McCormick
Firma McCormick, założona przez Cyrusa McCormicka, odegrała kluczową rolę nie tylko w historii rolnictwa – jej żniwiarki zrewolucjonizowały uprawę zbóż w Ameryce. Jednak to właśnie konflikt w jej fabryce stał się iskrą, która rozpaliła ogień globalnego ruchu na rzecz ośmiogodzinnego dnia pracy. Dziś marka należy do koncernu Argo Tractors i produkuje głównie ciągniki, ale jej nazwa na zawsze pozostanie związana z genezą Święta Pracy.
Foto: images.pexels.com
