Budżet NIW-CRSO topnieje, a plany na 2027 rok pod znakiem zapytania
W drugiej połowie września Rada Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego (NIW-CRSO) negatywnie zaopiniowała projekt rocznego planu działalności na 2027 rok. Powodem nie był sam kształt planu, lecz brak realnych możliwości jego sfinansowania. Budżet instytucji systematycznie się kurczy, co budzi niepokój w środowisku organizacji pozarządowych.
Brak podwyżek i wstrzymane programy
Pracownicy NIW-CRSO nie mogą liczyć na podwyżki poza ustawową, symboliczną waloryzacją. Zdaniem Anny Czyżewskiej, prezeski Federacji Mazowia i członkini Rady NIW-CRSO, to właśnie zaangażowanie zespołu pozwala realizować misję instytutu. Bez odpowiednio licznej kadry NIW nie sprosta obowiązkom lub zrobi to kosztem dobrostanu pracowników.
Nie ogłoszono również programu PROO 2, który miał umożliwić organizacjom budowanie kapitałów żelaznych – finansowego zaplecza niezależnego od środków publicznych. To kolejny rok z rzędu, gdy program pozostaje wstrzymany. Organizacje liczące na wsparcie w tworzeniu strategii fundraisingowych muszą szukać innych źródeł finansowania.
Media obywatelskie i think tanki bez wsparcia
W przyszłorocznych priorytetach zabrakło miejsca dla mediów obywatelskich i organizacji strażniczych, które kontrolują władzę. Think tanki prowadzące niezależne badania i rzecznictwo również nie znalazły się na liście. Jak podkreśla Czyżewska, jeśli te podmioty mają funkcjonować, muszą opierać się na niezależnym finansowaniu.
Doraźne zakupy zamiast systemowego wzmacniania sektora
Zapowiedziano natomiast kolejną edycję konkursu „Moc Małych Społeczności”. Zdaniem autorki komentarza konkurs ten jest trudny do realizacji zarówno dla zespołu NIW, jak i dla organizacji, ponieważ nie pozwala na zatrudnienie dedykowanych pracowników, a czas na wydatkowanie środków jest bardzo krótki – od miesiąca do maksymalnie trzech miesięcy. Organizacje małe i średnie, często opierające się na pracy wolontariuszy, mają w tym czasie rozwijać swój potencjał odporności i wzmacniać społeczności.
W ramach MMS 2025 zakupiono m.in. 1626 plecaków ewakuacyjnych, 6256 apteczek pierwszej pomocy, 193 defibrylatory AED i 92 agregaty prądotwórcze. Czyżewska przyznaje, że defibrylatory to sensowna inwestycja – doświadczenia duńskie pokazują, że użycie AED w pierwszych minutach od zatrzymania akcji serca znacząco zwiększa szanse na przeżycie. Zastanawia się jednak, czy doposażanie organizacji w taki sprzęt powinno być głównym zadaniem Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego.
Brak długofalowej wizji
W przyszłym roku NIW-CRSO będzie obchodzić dziesięciolecie. W pierwszych latach działalności instytut wdrażał programy z horyzontem do 2030 roku, odpowiadając na pytanie, jakie mają być organizacje pozarządowe w Polsce za dekadę. Dziś, zdaniem Czyżewskiej, brakuje wizji sięgającej dalej niż wybory w 2027 roku. Za długofalowe działania NIW odpowiada nie dyrekcja, lecz Rada Ministrów.
Niepokojące nastroje społeczne
Autorka zwraca uwagę na rosnącą radykalizację nastrojów. Według CBOS w 2024 roku 45% Polaków opowiadało się za przywróceniem kary śmierci. Latem 2026 52% badanych sprzeciwiało się przyjmowaniu uchodźców z Ukrainy. Ponad 10% Polaków popiera partię Grzegorza Brauna. Czyżewska obawia się, że jeśli ten kierunek się utrzyma, przy defibrylatorach mogą wkrótce wisieć kartki z listą osób, które nie mogą z nich korzystać. Podkreśla, że wolność, demokracja i prawa człowieka nie są dane raz na zawsze.
„Czy Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego i rządzący pomogą nam się o nie troszczyć?” – pyta Anna Czyżewska, prezeska Federacji Mazowia, członkini Rady NIW-CRSO.
Źródło: ngo.pl
Fot. publicystyka.ngo.pl
