Prof. Ryszard Balicki, uznany konstytucjonalista, w rozmowie z „Gazetą Wyborczą” wyraził opinię, że po 30 latach obowiązywania ustawy zasadniczej z 1997 roku pojawia się pilna potrzeba merytorycznej debaty nad jej ewentualnymi zmianami. Jego zdaniem, jednym z kluczowych mankamentów obecnej konstytucji jest brak precyzyjnego określenia modelu sprawowania władzy, co w praktyce prowadzi do sporów kompetencyjnych między najwyższymi organami państwa.
Balicki zwraca uwagę, że przepisy dotyczące podziału władz są niejednoznaczne, a przez lata narosło wokół nich wiele interpretacji. Przykładem może być trwający od lat spór o zakres uprawnień prezydenta w procesie legislacyjnym czy kwestia powoływania sędziów. Konstytucjonalista podkreśla, że te niejasności nie są wyłącznie teoretyczne – mają realny wpływ na funkcjonowanie państwa i poczucie stabilności prawnej obywateli.
Warto przypomnieć, że polska konstytucja była nowelizowana tylko kilkukrotnie, a żadna z poprawek nie dotyczyła fundamentalnych kwestii ustrojowych. Tymczasem od czasu jej uchwalenia Polska przeszła głębokie przemiany – wstąpiła do Unii Europejskiej i NATO, a społeczeństwo stało się bardziej świadome swoich praw. Zdaniem ekspertów, takich jak prof. Balicki, nowa dyskusja powinna objąć nie tylko kwestie kompetencji, ale także mechanizmy kontroli władzy, ochronę praw mniejszości oraz procedury nadzwyczajne.
Innym istotnym zagadnieniem, które zdaniem Balickiego wymaga przemyślenia, jest pozycja i rola Państwowej Komisji Wyborczej. Ostatnie wydarzenia polityczne pokazały, jak ważne jest, aby organy stojące na straży demokracji były nie tylko niezależne, ale także postrzegane jako w pełni bezstronne. Konstytucjonalista sugeruje, że warto rozważyć wprowadzenie bardziej szczegółowych regulacji dotyczących powoływania członków PKW oraz trybu odwoływania sędziów.
Prof. Balicki nie jest odosobniony w swoich poglądach. Wielu prawników i politologów od lat apeluje o rozpoczęcie prac nad nową ustawą zasadniczą lub przynajmniej gruntowną nowelizacją. Przykładem może być projekt przygotowany przez środowisko prof. Ewy Łętowskiej, który zakładał m.in. wzmocnienie pozycji samorządów i wprowadzenie nowego modelu sądownictwa konstytucyjnego. Choć projekt ten nie został wdrożony, stanowi ważny głos w toczącej się dyskusji.
Podsumowując, wypowiedź prof. Balickiego wpisuje się w szerszy nurt refleksji nad kondycją polskiej demokracji. Po trzech dekadach od uchwalenia konstytucji, w obliczu nowych wyzwań, takich jak cyfryzacja państwa czy zmiany geopolityczne, debata nad jej kształtem wydaje się nie tylko potrzebna, ale wręcz konieczna. Kluczowe będzie jednak, aby prowadzona była w sposób rzeczowy, oparty na faktach i z poszanowaniem różnych stanowisk.
Foto: images.pexels.com
