Rada Ministrów 8 września 2026 r. zatwierdziła projekt nowelizacji Kodeksu postępowania karnego oraz Kodeksu karnego skarbowego, przygotowany przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Głównym celem zmian jest przyspieszenie postępowań karnych oraz ułatwienie naprawienia szkody wyrządzonej pokrzywdzonym.
Więcej porozumień w sprawach karnych
Projekt zakłada rozszerzenie możliwości zawierania porozumień między oskarżonym, pokrzywdzonym i prokuratorem. Chodzi m.in. o dobrowolne poddanie się karze na rozprawie, także w trakcie postępowania dowodowego. Kluczowym elementem ugody ma być naprawienie szkody. Sąd zachowa kontrolę nad tym, czy uzgodnione rozwiązanie jest sprawiedliwe i zgodne z prawem.
Im wcześniej strony dojdą do porozumienia, tym łagodniejsza kara może spotkać oskarżonego. Projekt wprowadza bowiem szczególne zasady ustalania kary w sprawach kończonych ugodowo, uwzględniające moment osiągnięcia porozumienia.
Nowa instytucja: umorzenie ugodowe
Prokurator zyska możliwość umorzenia niektórych spraw po zawarciu ugody między podejrzanym a pokrzywdzonym. Tak zwane umorzenie ugodowe będzie dotyczyć wąskiej grupy przestępstw, głównie przeciwko mieniu oraz niektórych czynów nieumyślnych. Warunkiem będzie m.in. odpowiednie naprawienie szkody oraz brak wcześniejszego skazania za przestępstwo umyślne.
Dodatkowo prokurator będzie mógł uzależnić umorzenie od wpłaty na rzecz Skarbu Państwa – w wysokości do 20 tys. zł. To ma być element odpowiedzialności podejrzanego, obok naprawienia szkody.
Umorzenie w drobniejszych sprawach bez pokrzywdzonego
Projekt przewiduje także umorzenie w niektórych mniej poważnych sprawach, w których nie ma pokrzywdzonego. Dzięki temu drobne czyny nie będą wymagać pełnego postępowania sądowego, a wymiar sprawiedliwości będzie mógł skupić się na najpoważniejszych przypadkach.
Nowe przepisy mają wejść w życie 1 kwietnia 2027 r.
