Dotacja z państwowego funduszu celowego a podatek CIT – spór, który może dotknąć cały sektor NGO
Zachodniopomorski Urząd Celno-Skarbowy w Szczecinie wydał dwie decyzje o zabezpieczeniu przyszłych zobowiązań podatkowych wobec stowarzyszeń, które realizowały projekty finansowane z Funduszu Sprawiedliwości. Chodzi o CIT za lata 2020–2021. Łączna kwota zabezpieczeń to około 2,1 mln zł – w pierwszej sprawie 999,6 tys. zł, w drugiej 1,13 mln zł. Decyzje datowane są na 17 lipca i 21 września 2026 r.
Jak podaje portal ngo.pl, ponad jedną trzecią tych kwot stanowią odsetki za zwłokę. Jedno z projektów objętych sporem dotyczyło szkoleń dla seniorów z zakresu ochrony przed oszustwami.
Mechanizm: państwo daje, państwo odbiera
Organizacja otrzymuje środki na realizację konkretnego zadania publicznego i rozlicza je zgodnie z umową. Po latach inny organ tego samego państwa uznaje, że przekazane pieniądze stanowiły dochód podlegający opodatkowaniu, a wydatki poniesione na projekt nie mogą być odliczone jako koszty uzyskania przychodu.
Szczeciński urząd powołuje się na art. 17 ust. 1 pkt 47 ustawy o CIT, który zwalnia z podatku dotacje z budżetu państwa lub budżetu jednostki samorządu terytorialnego. Urząd przyznaje, że Fundusz Sprawiedliwości jest państwowym funduszem celowym pozostającym w dyspozycji Ministra Sprawiedliwości, ale argumentuje, że przychody funduszu nie pochodzą wyłącznie z budżetu państwa – zasilają go m.in. nawiązki orzekane przez sądy. W efekcie organ nie uznaje zwolnienia. Odrzuca także drugą podstawę, art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT, uznając, że działalność informacyjna i szkoleniowa nie mieści się w katalogu celów statutowych. Skutek: podatek w praktyce wynosi 19% całego przychodu, a odsetki liczone od 2021 i 2022 r. sięgają 61–63% kwoty samego podatku.
Interpelacja nr 20429
Sprawą zajął się poseł Michał Woś, który skierował do ministra finansów i gospodarki interpelację nr 20429. Dotyczy ona utrwalonej praktyki stosowania zwolnienia z CIT do dotacji otrzymywanych przez organizacje pozarządowe z państwowych funduszy celowych. Poseł wskazuje, że interpelacja jest reakcją na sygnały od stowarzyszeń i fundacji.
Organizacje od lat realizują zadania publiczne finansowane z tych funduszy: sportowe, edukacyjne, kulturalne, społeczne, rehabilitacyjne, obywatelskie i proekologiczne – przypomina autor interpelacji, zwracając uwagę, że planowały działania i rozliczenia podatkowe w oparciu o obowiązujące przepisy oraz dotychczasową praktykę organów podatkowych.
Zgodnie z tą praktyką dotacje z funduszy celowych traktowano na potrzeby zwolnienia tak, jakby pochodziły z budżetu państwa.
Nie tylko Fundusz Sprawiedliwości
Interpelacja nie ogranicza się do jednego funduszu. Poseł pyta o dotacje ze środków Funduszu Rozwoju Kultury Fizycznej, Funduszu Promocji Kultury, Funduszu Wspierania Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego, Funduszu Zajęć Sportowych dla Uczniów, Funduszu Rozwiązywania Problemów Hazardowych, Funduszu Edukacji Finansowej, Funduszu Solidarnościowego, PFRON, Narodowego Funduszu Ochrony Zabytków, NFOŚiGW oraz innych państwowych funduszy celowych finansujących zadania organizacji pozarządowych.
To istotne, ponieważ argumentacja szczecińskiego urzędu ma charakter ogólny – przychody większości funduszy celowych również nie pochodzą wyłącznie z budżetu państwa. Utrzymanie tej logiki oznaczałoby ryzyko podatkowe m.in. dla klubów sportowych, organizacji wspierających osoby z niepełnosprawnościami, fundacji kulturalnych i organizacji ekologicznych.
Pięć pytań do ministra
- Czy dotacje z państwowych funduszy celowych korzystają ze zwolnienia na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 47 ustawy o CIT?
- Czy zwolnienie obejmuje fundusze, których przychody pochodzą z różnych źródeł?
- Czy takie podejście jest utrwaloną praktyką organów podatkowych – wraz ze wskazaniem interpretacji indywidualnych, ogólnych lub objaśnień podatkowych?
- Czy organizacje, które w latach ubiegłych stosowały zwolnienie zgodnie z tą praktyką, mogły to robić?
- Czy zasady te pozostają aktualne dla dotacji otrzymywanych obecnie?
Dlaczego odpowiedź ma znaczenie systemowe
Dotacja jest z góry przypisana do projektu. Organizacja nie odkłada z niej rezerwy na podatek, którego nikt wcześniej nie żądał, i nie może dowolnie przesuwać środków, bo musi je wydać zgodnie z umową. Żądanie 19% od całej kwoty wraz z odsetkami po kilku latach oznacza dla wielu stowarzyszeń i fundacji realne ryzyko upadłości. Opisane w Szczecinie organizacje miały przychody od 1,1 do 2,4 mln zł rocznie, a każde z zabezpieczeń sięga około miliona złotych.
Jasna odpowiedź ministra może przywrócić pewność prawa. Potwierdzenie dotychczasowej praktyki dałoby organizacjom mocny argument w sporach z organami podatkowymi. Odpowiedź wymijająca rozciągnęłaby niepewność na cały sektor finansowany z funduszy celowych.
Gdzie jesteśmy teraz
Szczecińskie decyzje to zabezpieczenia wydane na podstawie art. 33 Ordynacji podatkowej, a nie ostateczne określenie wysokości podatku. Mają jednak z mocy prawa rygor natychmiastowej wykonalności i obowiązują do czasu doręczenia decyzji wymiarowej, więc organizacje muszą mierzyć się z ich skutkami już dziś.
Organizacje otrzymujące dotacje z państwowych funduszy celowych powinny sprawdzić swoje statuty pod kątem zgodności z katalogiem z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT oraz śledzić odpowiedź na interpelację nr 20429.
Źródła: interpelacja nr 20429 posła Michała Wosia (sejm.gov.pl), ngo.pl, Szczecinskie24.pl
Źródło: ngo.pl
Fot. publicystyka.ngo.pl
