Wizyta minister zdrowia w Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji
W czwartek 22 października 2026 r. minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda odwiedziła siedzibę Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT). Celem spotkania była rozmowa o bieżących zadaniach instytucji, roli jej analiz w decyzjach podejmowanych przez resort oraz planach rozwojowych na 2027 r.
Minister podkreśliła znaczenie jakości i profesjonalizmu raportowania danych, zwłaszcza w kontekście ustawy PESEL-owej, która opiera się na analizie danych. Zaznaczyła również, że pracownicy AOTMiT zapewniają odpowiednie zabezpieczenie informacji będących podstawą decyzji systemowych, a cyberbezpieczeństwo stoi na najwyższym poziomie.
Niezależne zaplecze eksperckie
AOTMiT pełni rolę niezależnego zaplecza eksperckiego systemu ochrony zdrowia. Łączy wiedzę kliniczną, ekonomiczną, kosztową i organizacyjną, aby ocenić nie tylko skuteczność technologii medycznej, ale także wpływ jej finansowania na pacjentów, budżet płatnika i funkcjonowanie całego systemu. Rezultatem pracy Agencji są rekomendacje, opinie, taryfy świadczeń oraz raporty analityczne. AOTMiT nie podejmuje jednak ostatecznych decyzji o finansowaniu terapii i świadczeń – dostarcza Ministrowi Zdrowia podstaw merytorycznych do podejmowania odpowiedzialnych rozstrzygnięć.
„Nie tworzymy prawa. Nie leczymy pacjentów. Ale dostarczamy wiedzy, która wspiera podejmowanie odpowiedzialnych decyzji – z myślą o bezpieczeństwie, skuteczności i jakości opieki nad pacjentem” – podkreśla Daniel Rutkowski, Prezes AOTMiT.
Od oceny leków do analizy całych modeli opieki
Agencja rozpoczęła działalność w 2005 r. jako krajowy ośrodek oceny technologii medycznych. Obecnie jej rola jest znacznie szersza: ocenia leki i technologie nielekowe, przygotowuje taryfy świadczeń, analizuje programy polityki zdrowotnej oraz wspiera rozwój koszyka świadczeń gwarantowanych. Eksperci AOTMiT uczestniczą także w pracach nad Krajową Siecią Onkologiczną i Krajową Siecią Kardiologiczną, analizują programy naprawcze podmiotów leczniczych oraz dane dotyczące kosztów, zatrudnienia i wynagrodzeń w ochronie zdrowia.
Skalę dotychczasowej pracy obrazują liczby z lat 2005–2025: 1 593 rekomendacje dotyczące technologii lekowych, 583 rekomendacje dotyczące świadczeń, 1 906 taryf oraz 3 272 produkty odnoszące się do programów polityki zdrowotnej.
Ocena nowych terapii – kluczowe pytania
Nowe technologie medyczne budzą nadzieję, ale rodzą też pytania: czy terapia rzeczywiście poprawia efekty leczenia, czy jest bezpieczna, jak wypada na tle dostępnych opcji i jakie będą konsekwencje finansowania dla budżetu publicznego. Na te pytania odpowiadają analizy AOTMiT w ramach procesów refundacyjnych. Agencja ocenia dowody kliniczne, opłacalność terapii i przewidywany wpływ na wydatki płatnika publicznego.
W 2025 r. AOTMiT przeprowadziła 128 ocen wniosków refundacyjnych, przygotowała 105 opinii dotyczących programów lekowych oraz 36 ocen leków sprowadzanych w ramach importu docelowego. Od stycznia do września 2026 r. było to odpowiednio 101 ocen wniosków, 72 opinie o programach lekowych i 29 ocen dotyczących importu docelowego.
Agencja aktualizuje również Wytyczne HTA – standardy przygotowywania i oceniania analiz technologii medycznych. Zmiany mają zwiększyć przejrzystość wymagań, unowocześnić metodykę, szerzej uwzględnić perspektywę pacjentów oraz zbliżyć krajowe standardy do europejskiego HTA. Finalizację dokumentu zaplanowano na IV kwartał 2026 r., a wdrażanie nowych procedur, szablonów i szkoleń na 2027 r.
Taryfikacja – niewidoczna, ale kluczowa
Taryfikacja to obszar działalności AOTMiT, którego pacjent na co dzień nie dostrzega, choć odczuwa go cały system. Agencja analizuje dane kosztowe przekazywane przez świadczeniodawców i na tej podstawie przygotowuje propozycje taryf, dążąc do powiązania publicznego finansowania z rzeczywistymi kosztami udzielania świadczeń.
Ważnym krokiem wzmacniającym jakość analiz było wejście w życie tzw. ustawy „PESEL-owej”, która umożliwiła AOTMiT pozyskiwanie danych o wynagrodzeniach pracowników podmiotów leczniczych wraz z informacjami pozwalającymi na ich jednoznaczną identyfikację – numerem PESEL lub numerem prawa wykonywania zawodu. Dzięki temu możliwe będzie m.in. monitorowanie poziomu wynagrodzeń w skali całego systemu, zapewnienie spójności danych o łącznym wynagrodzeniu przy łączeniu różnych form zatrudnienia, tworzenie wiarygodnych danych do planowania polityki kadrowej i finansowej, monitorowanie czasu pracy, rotacji i struktury wiekowej pracowników oraz pełniejsza ocena rzeczywistych kosztów świadczeń. Celem zmiany nie jest monitorowanie konkretnych lekarzy ani kontrola indywidualnych wynagrodzeń, lecz poprawa jakości danych i analiz wspierających decyzje o organizacji, finansowaniu i wycenie świadczeń.
Od 2024 r. do końca pierwszego półrocza 2026 r. ustalono 1 098 taryf. W 945 przypadkach wycenę podwyższono, 133 taryfy obniżono, a 20 pozostawiono bez zmian. Prace na II półrocze 2026 r. obejmują świadczenia związane m.in. z systemami robotycznymi, endoprotezoplastyką, implantami słuchowymi oraz leczeniem chorób układu krążenia, narządu wzroku i naczyń. Na kolejne półrocze zaplanowano prace w obszarze anestezjologii i intensywnej terapii, chorób układu moczowo-płciowego, mięśniowo-szkieletowego, dokrewnego oraz chorób skóry i oparzeń. Łącznie plan obejmuje 402 produkty w 12 obszarach do połowy 2027 r.
Nie tylko „czy finansować”, ale też „jak leczyć”
Praca AOTMiT nie kończy się na odpowiedzi, czy dana terapia lub procedura powinna być finansowana ze środków publicznych. Równie istotne są pytania o miejsce realizacji, wymagane kwalifikacje personelu, niezbędną infrastrukturę i organizację całej ścieżki pacjenta. Dlatego Agencja ocenia nowe świadczenia, ponownie analizuje już finansowane, przygotowuje zalecenia kliniczne i uczestniczy w opracowywaniu modeli kompleksowej opieki. Analizy dotyczą m.in. organizacji świadczeń w kardiologii, onkologii, endokrynologii i okulistyce, a także prehabilitacji, genetyki, trombektomii mechanicznej oraz koordynowanej opieki nad pacjentami z cukrzycą. Obejmują również możliwość przenoszenia części świadczeń ze szpitali do ambulatoryjnej opieki specjalistycznej i podstawowej opieki zdrowotnej.
Polska przy europejskim stole HTA
Ocena nowych technologii medycznych coraz częściej wykracza poza granice krajowe. AOTMiT uczestniczy we wspólnych ocenach klinicznych JCA oraz wspólnych konsultacjach naukowych JSC prowadzonych na poziomie Unii Europejskiej. Dzięki temu polski system nie jest jedynie odbiorcą gotowych wyników – Polska współtworzy oceny wykorzystywane później w krajowych procesach HTA i refundacji. Uwzględnienie polskiego zakresu PICO pozwala wprowadzać do europejskiej analizy pytania istotne z punktu widzenia krajowej praktyki klinicznej i potrzeb polskich pacjentów.
Międzynarodowa aktywność AOTMiT obejmuje też europejskie projekty dotyczące cen i dostępności leków, wykorzystania terapii biopodobnych oraz rozwoju procesów refundacyjnych. AUGMENT Biosimilars, CAPRICORD, EURIPID-ACCESS i SMART-EURIPID łączą ekspertów i instytucje z różnych państw wokół poszukiwania rozwiązań zwiększających dostępność skutecznych terapii i wspierających racjonalne decyzje o ich finansowaniu.
Wiedza, która wychodzi poza raporty
Ekspercka wiedza AOTMiT nie pozostaje wyłącznie w rekomendacjach i opracowaniach. Agencja przekazuje ją również świadczeniodawcom, samorządom i organizacjom pacjentów. Szkolenia i warsztaty dotyczą m.in. taryfikacji, rachunku kosztów, programów naprawczych, wyceny świadczeń, HTA oraz możliwości udziału pacjentów w procesach realizowanych przez Agencję. W 2025 r. w działaniach szkoleniowych uczestniczyło 5 716 osób. Od stycznia do września 2026 r. odnotowano 8 332 uczestników szkoleń i warsztatów, w tym poświęconych programom naprawczym, taryfikacji oraz praktycznym aspektom wyceny świadczeń.
Agencja przyszłości oparta na danych
Strategia AOTMiT na lata 2026–2028 wyznacza pięć kierunków rozwoju: umacnianie niezależnego autorytetu, doskonalenie działania, rozwój innowacji, zwiększanie udziału interesariuszy oraz wzmacnianie kapitału ludzkiego. Jednym z najważniejszych wyzwań jest lepsze wykorzystanie danych pochodzących z rzeczywistej praktyki klinicznej, które pozwalają sprawdzać efekty finansowanej technologii już po wprowadzeniu do systemu. Agencja rozwija także narzędzia cyfrowe, automatyzację i bezpieczne zastosowania sztucznej inteligencji, równolegle wzmacniając ochronę informacji, cyberbezpieczeństwo oraz zasady oceny ryzyka nowych technologii.
Podczas spotkania zwrócono uwagę na trzy obszary ważne dla dalszej współpracy AOTMiT z Ministerstwem Zdrowia: wspólne ustalanie priorytetów analitycznych, bezpieczny dostęp do danych NFZ i Centrum e-Zdrowia oraz regularne monitorowanie zadań, terminów i ryzyk.
Między dowodem a decyzją
Znaczenie AOTMiT nie sprowadza się dziś do wydawania kolejnych rekomendacji i opinii. Agencja łączy informacje z badań klinicznych, praktyki medycznej, danych kosztowych i finansowych, aby pokazać możliwe konsekwencje podejmowanych decyzji. Za każdą analizą stoi pytanie: jak osiągnąć możliwie najlepszy efekt zdrowotny, zachowując bezpieczeństwo pacjentów, jakość świadczeń i odpowiedzialność za środki publiczne? Odpowiedź na to pytanie wyznacza miejsce AOTMiT w systemie ochrony zdrowia – między dowodem a decyzją, między innowacją a możliwością jej zastosowania, między potrzebami pacjentów a odpowiedzialnością za cały system.
Źródło: Ministerstwo Zdrowia
Fot. gov.pl
