Libanski system ratownictwa w obliczu nakładających się kryzysów
Od ponad dziesięciu lat Fundacja Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej (PCPM) konsekwentnie wspiera zdolności Libańskiej Obrony Cywilnej. Działania te są odpowiedzią na wyjątkowo trudną sytuację kraju, który zmaga się z wieloma równoległymi problemami. Kryzys gospodarczy doprowadził do utraty 98 proc. wartości lokalnej waluty, a masowy napływ uchodźców z Syrii, pandemia COVID-19 oraz eksplozja w porcie w Bejrucie dodatkowo pogłębiły niestabilność. W takich warunkach sprawne służby ratownicze stają się kluczowym elementem bezpieczeństwa obywateli.
„Dzięki działaniom rozwojowym kilka milionów osób uzyskało lepszy dostęp do kluczowych usług” – mówi Rana Gabi, dyrektorka projektów PCPM na Bliskim Wschodzie.
Strategia Humanitarian-Development-Peace Nexus
PCPM opiera swoje działania na paradygmacie łączącym natychmiastową pomoc humanitarną z długofalowym rozwojem i budowaniem pokoju. Podejście to zakłada, że ratowanie życia i wzmacnianie instytucji nie są odrębnymi celami, lecz elementami jednej strategii. Przykładem jest remiza w Borj El Barajneh na południowych przedmieściach Bejrutu, której obszar działania obejmuje potrzeby około miliona osób. Z kolei w Kobayacie, w prowincji Akkar, zrealizowano projekty o łącznej wartości około 3 mln USD, obejmujące budowę mostu, rozwój sieci kanalizacyjnej o długości 8 000 metrów oraz rehabilitację oczyszczalni ścieków.
Energetyczna niezależność kluczem do działania
W Libanie przerwy w dostawie prądu stanowią bezpośrednie zagrożenie dla życia. Bez zasilania stacje Obrony Cywilnej tracą możliwość odbierania zgłoszeń alarmowych. Dlatego PCPM zainstalował systemy fotowoltaiczne w kluczowych placówkach, m.in. w Bourj Hammoud, Bourj el Barajneh, Bachoura i Jdeideh. W stacji Bourj Hammoud panele słoneczne generują rocznie 19 000 kWh energii, co pozwala zaoszczędzić 5,7 tony oleju napędowego i zredukować emisję CO2 o 15 ton. Jak podkreśla PCPM, niezależność energetyczna buduje zaufanie obywateli do lokalnych instytucji, które pozostają sprawne nawet w najtrudniejszych warunkach.
Od doraźnej pomocy do systemowego wsparcia
Współpraca rozpoczęła się w 2012 roku, gdy pracownicy PCPM pojawili się w Libanie w odpowiedzi na napływ uchodźców z ogarniętej wojną Syrii. Rok później polscy instruktorzy przeprowadzili w górzystym Kobayacie pierwsze szkolenia z gaszenia pożarów i ratownictwa drogowego. Z czasem ta doraźna wymiana wiedzy przekształciła się w kompleksowy program. W latach 2016–2019 Fundacja objęła wsparciem ponad 250 nieformalnych obozowisk dla uchodźców w Akkar, okolicach Trypolisu i Arsal, docierając do około 38 000 osób. Zamontowano 350 zestawów gaśniczych, a 1 700 osób przeszkolono z zakresu ograniczania ryzyka pożarowego.
W 2017 roku do Kobayatu trafił pierwszy specjalistyczny pojazd szybkiej interwencji – górska Toyota Hilux z pompami i zbiornikami na wodę. Wywiercono również dedykowaną studnię głębinową. Rok później PCPM dostarczył kolejne terenówki oraz nowoczesne kontenery operacyjne dla strażaków w przygranicznym Arsalu.
Reakcja na eksplozję w Bejrucie
Po katastrofalnym wybuchu w porcie w Bejrucie w 2020 roku Medyczny Zespół Ratunkowy PCPM wraz z polskimi strażakami jako pierwszy zagraniczny zespół udzielił pomocy na miejscu. Fundacja natychmiast wsparła bejruckich strażaków, dostarczając części do sprężarki napełniającej aparaty tlenowe SCBA, niezbędne do pracy w toksycznym dymie. Przekazano również ciężki wóz strażacki do walki z ogniem w gęstej zabudowie Bourj Hammoud.
Doświadczenia, które służą Polsce
W 2025 roku w Kobayacie – miejscu, gdzie wszystko się zaczęło – PCPM wybudował od podstaw pierwszą w Libanie w pełni niezależną energetycznie regionalną stację Obrony Cywilnej. Doświadczenia zdobyte na Bliskim Wschodzie okazały się bezcenne również w Polsce. Model Cash for Rent oraz mechanizmy wsparcia wypracowane w Libanie wykorzystano w programie „Wspólnie do Niezależności” dla uchodźców z Ukrainy. Zatrudniono ponad 2 000 nauczycieli z Ukrainy, którzy wsparli polskie szkoły.
„Te zdolności i doświadczenia możemy teraz implementować w Polsce. Bo chyba nikt już nie ma wątpliwości w 2026 roku, że jako państwo i społeczeństwo musimy być gotowi na różne scenariusze” – podkreśla Zofia Kwolek, członkini zarządu PCPM.
Działalność PCPM w Libanie pokazuje, że nowoczesna pomoc humanitarna dąży do własnej „zbędności” – prawdziwym sukcesem jest moment, w którym lokalne służby samodzielnie i skutecznie reagują na zagrożenia.
Źródło: ngo.pl
Fot. publicystyka.ngo.pl
