Osoby, które padły ofiarą przestępstwa motywowanego uprzedzeniami, otrzymują właśnie praktyczne wsparcie. Ministerstwo Sprawiedliwości oraz Prokuratura Generalna udostępniły dwa dokumenty, które mają pomóc w przygotowaniu zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia czynu zabronionego. Chodzi o wzór pisma oraz listę kontrolną przed wizytą na komisariacie.
Dwa dokumenty, jeden cel: ułatwić pierwszy krok
Pierwszy z materiałów to wzór zawiadomienia. Pozwala on uporządkować opis zdarzenia i wskazać dowody, którymi dysponuje pokrzywdzony. Drugi – checklista – podpowiada, jakie dokumenty zabrać ze sobą oraz jakie informacje przygotować przed złożeniem doniesienia. Jak zaznaczono w komunikacie, z materiałów można korzystać samodzielnie, z pomocą bliskiej osoby lub organizacji wspierającej pokrzywdzonych.
„Chcemy usuwać bariery, które utrudniają zgłaszanie takich przestępstw. Te materiały to praktyczne wsparcie, które ma ułatwić zrobienie pierwszego kroku” – podkreśla Joanna Grabarczyk-Anders, przewodnicząca Zespołu doradców przy Prokuratorze Generalnym ds. przeciwdziałania mowie nienawiści i przestępstwom motywowanym uprzedzeniami.
Ważne zastrzeżenie: znajomość przepisów nie jest konieczna. Osoba zgłaszająca nie musi sama kwalifikować czynu ani kompletować wszystkich dowodów przed wizytą w prokuraturze. Dokumenty mają charakter wyłącznie pomocniczy – złożenie zawiadomienia nie wymaga ich użycia.
Statystyki pokazują wyraźny wzrost
Liczby przytoczone w komunikacie rysują niepokojący trend. W 2024 roku odnotowano 1940 spraw dotyczących przestępstw motywowanych uprzedzeniami. Rok później było ich 2606 – o blisko 34 proc. więcej. W samym pierwszym półroczu 2026 roku zarejestrowano już 1401 takich postępowań.
Minister Sprawiedliwości Prokurator Generalny Waldemar Żurek zwraca uwagę na szerszy wymiar zjawiska. Jak stwierdza, każdy ma prawo czuć się bezpiecznie niezależnie od pochodzenia czy wyznania, a państwo musi reagować skutecznie. Za liczbami – przypomina resort – stoją konkretni ludzie doświadczający gróźb, przemocy i zastraszania.
Specjalizacja prokuratorska i szkolenia
Udostępnienie materiałów to element szerszego programu. Od marca 2026 roku funkcjonuje specjalizacja prokuratorska obejmująca 103 prokuratorów w 50 jednostkach w całym kraju. Ich pracę porządkują wytyczne Prokuratora Generalnego z 5 marca 2025 roku, dotyczące m.in. rozpoznawania motywacji uprzedzeniowej i zabezpieczania dowodów internetowych. Między lutym a czerwcem 2026 roku wyspecjalizowani prokuratorzy skierowali do sądów 283 sprawy.
Równolegle prowadzone są szkolenia. Jak wynika z komunikatu, przeszkolono ponad 400 prokuratorów, sędziów i asystentów, ponad 600 policjantów oraz ponad 300 funkcjonariuszy Straży Granicznej. Komenda Główna Policji we współpracy z prokuraturą opracowała rozwiązania dotyczące specjalizacji w pionie dochodzeniowo-śledczym. Przeciwdziałanie tego typu przestępstwom znalazło się wśród priorytetów Komendanta Głównego Policji na lata 2026–2028.
Materiały dostępne są w zakładce „Dla obywatela” na portalu Gov.pl. Osoba podejrzewająca, że padła ofiarą przestępstwa z nienawiści, może zawiadomić Policję lub prokuraturę – bez względu na to, czy korzysta z przygotowanych wzorów.
Źródło: Ministerstwo Sprawiedliwości
Fot. gov.pl
