Unijna umowa handlowa z Mercosurem wchodzi w fazę tymczasową
Komisja Europejska potwierdziła, że tymczasowe stosowanie umowy handlowej między Unią Europejską a państwami Mercosuru rozpocznie się 1 maja 2026 roku. Oznacza to, że przepisy dotyczące ceł i dostępu do rynku wejdą w życie, zanim parlamenty wszystkich państw członkowskich ratyfikują dokument w pełni.
Polska, która od początku wyrażała sprzeciw wobec porozumienia, zapowiedziała złożenie skargi do Trybunału Sprawiedliwości UE. Rząd w Warszawie argumentuje, że umowa może zaszkodzić unijnemu rolnictwu, szczególnie w sektorze wołowiny i drobiu, gdzie południowoamerykańscy producenci mają znaczną przewagę konkurencyjną. Dotychczas jednak nie przedstawiono konkretnych działań prawnych, co budzi niepokój wśród polskich organizacji rolniczych.
„Polska powinna działać szybko, bo z każdym miesiącem bez formalnego sprzeciwu tracimy możliwość realnego wpływu na kształt umowy” – zauważa ekspert ds. polityki handlowej z Instytutu Spraw Międzynarodowych.
Mercosur, czyli wspólny rynek państw Ameryki Południowej (Argentyna, Brazylia, Paragwaj, Urugwaj), od lat dążył do liberalizacji handlu z UE. Dla europejskich eksporterów otwarcie rynku oznacza niższe cła na maszyny, samochody i produkty chemiczne. Z kolei krytycy wskazują na ryzyko napływu tanich produktów rolnych, które mogą zdestabilizować lokalne rynki w Europie.
Konsekwencje dla polskiego rolnictwa
Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, w 2024 roku Polska wyeksportowała do krajów Mercosuru towary o wartości około 1,2 miliarda euro, głównie maszyny i urządzenia. Import z tego regionu był znacznie wyższy i wyniósł 3,8 miliarda euro, z czego znaczną część stanowiły produkty rolne. Polscy rolnicy obawiają się, że po zniesieniu ceł konkurencja stanie się jeszcze bardziej nierówna.
W odpowiedzi na te obawy, Komisja Europejska wprowadziła mechanizmy ochronne, takie jak kontyngenty taryfowe i klauzule bezpieczeństwa. Mają one umożliwić czasowe przywrócenie ceł w przypadku gwałtownego wzrostu importu. Eksperci podkreślają jednak, że skuteczność tych narzędzi będzie zależała od szybkości reakcji unijnych instytucji.
Procedura tymczasowego stosowania
Tymczasowe stosowanie umowy to standardowa praktyka w unijnym prawie handlowym, pozwalająca na wdrożenie korzyści gospodarczych przed zakończeniem procesu ratyfikacji. W przypadku Mercosuru obejmie ono m.in. obniżki ceł na towary przemysłowe i rolne w ramach wyznaczonych limitów. Pełna ratyfikacja wymaga zgody wszystkich 27 państw członkowskich oraz Parlamentu Europejskiego, co może potrwać jeszcze kilka lat.
Polska, wraz z Francją i Austrią, należy do grupy krajów domagających się wzmocnienia ochrony unijnego rynku. Wicepremier i minister rolnictwa zapowiedział, że Warszawa będzie naciskać na Brukselę w sprawie dodatkowych gwarancji dla sektora rolnego. Jednocześnie brak widocznych działań prawnych rodzi pytania o rzeczywistą determinację polskiego rządu w tej sprawie.
Foto: images.pexels.com
